Wat is…?

Schaamlipkanker

Opslaan

Schaamlipkanker is een kanker van de schaamlippen. Het heet ook wel vulvakanker, omdat het niet alleen op de schaamlippen, maar ook op andere delen van de vulva kan ontstaan. Het kan ontstaan op de binnenste of buitenste schaamlippen, de clitoris, de overgang van schaamlippen naar vagina of de overgang van schaamlippen naar de anus.

Er zijn verschillende soorten schaamlipkanker. Het soort tumor hangt af van het type weefselcellen waaruit deze is ontstaan. Meestal ontstaat schaamlipkanker in de huidcellen van de schaamlippen. Het is dan een vorm van huidkanker van de schaamlippen.

Soorten

De meest voorkomende soort schaamlipkanker ontstaat uit cellen van de bovenste laag van de opperhuid: de plaveiselcellen. Dit heet plaveiselcelcarcinoom. 70% van de patiënten met schaamlipkanker heeft deze vorm.

Andere, meer zeldzamere, vormen van schaamlipkanker zijn: 

  • basaalcelcarcinoom: ontstaat uit de onderste laag cellen van de opperhuid 
  • adenocarcinoom: ontstaat uit klierbuisjes van de vulva 
  • melanoom: ontstaat uit de pigmentcellen van de huid

Schaamlipkanker is een zeldzame vorm van kanker. Deze informatie gaat alleen over het plaveiselcelcarcinoom, omdat deze het meeste voorkomt.

Voor zover nu bekend, is schaamlipkanker niet erfelijk. Er is op dit moment dan ook geen extra onderzoek nodig voor dochters of zussen van patiënten met schaamlipkanker. Maar het is mogelijk dat er in de toekomst toch een erfelijke factor wordt gevonden.

Voorstadia bij schaamlipkanker

Er zijn verschillende afwijkingen van de vulva die nog geen kanker zijn, maar dit wel kunnen worden. Deze afwijkingen, ook wel voorstadia of premaligne genoemd, zijn in oorsprong niet kwaadaardig. Mogelijke symptomen van deze voorstadia zijn: 

  • jeuk
  • pijn
  • branderig gevoel
  • een wondje
  • verkleuring van de huid

Veel vrouwen hebben wel eens last van deze klachten. Meestal verdwijnen ze vanzelf. Houdt u langer dan 2 weken last van deze klachten, ga dan naar uw huisarts. Hij zal u onderzoeken.

Denkt hij dat de symptomen te maken kunnen hebben met een voorstadium van schaamlipkanker, dan verwijst hij u door naar een gynaecoloog. Dit is een arts gespecialiseerd in ziekten van de vrouwelijke geslachtsorganen.

De gynaecoloog neemt een stukje weefsel weg als dit nodig is. De patholoog in het laboratorium stelt vast om welke afwijking het gaat.

Aan de hand van het soort afwijking en de symptomen bepaalt de arts de verdere behandeling.

Bij een premaligne afwijking is een plaatselijke behandeling meestal genoeg. Deze kan bestaan uit:

  • een behandeling met zalf die de klachten vermindert
  • een behandeling met zalf die de afwijking zelf behandelt
  • vernietiging van het afwijkende weefsel met laserlicht
  • operatieve verwijdering van het afwijkende weefsel

Soms kiest de arts voor een combinatie van deze behandelingen.

Heeft u een premaligne afwijking, dan blijft u lang onder controle bij de gynaecoloog. Soms zelfs uw hele leven.

Vrouwelijke geslachtsorganen

De vrouwelijke geslachtsorganen bestaan uit uitwendige en inwendige geslachtsorganen. Een andere naam voor de uitwendige geslachtsorganen is vulva.

De uitwendige geslachtsorganen zijn:

  • kleine en grote schaamlippen
  • clitoris
  • ingang van de vagina
  • gebied tussen de ingang van de vagina en de anus: het perineum

De inwendige geslachtsorganen zijn:

  • baarmoederlichaam en baarmoederhals
  • vagina of schede
  • eierstokken
  • eileiders

De inwendige organen zitten in het onderste deel van de buikholte: het kleine bekken. Steunweefsel zorgt ervoor dat zij op hun plaats blijven.

Uitwendige vrouwelijke geslachtsorganen

Uitwendige vrouwelijke geslachtsorganen
De uitwendige vrouwelijke geslachtsorganen zijn samen de vulva.

1: clitoris, 2: grote schaamlippen, 3: kleine schaamlippen, 4: urinebuis, 5: vagina, 6: perineum, 7: anus

Vulva

Een ander woord voor de uitwendige geslachtsorganen van de vrouw is de vulva.

De schaamlippen worden gevormd door 2 paar huidplooien. Deze zitten om het gebied heen waarin de vagina en urinebuis uitmonden. Daar zitten ook klieren die de vagina bij seksuele prikkeling vochtig maken.

Aan de voorkant komen de kleine schaamlippen samen. Hier zit de clitoris of kittelaar. Door prikkeling van de clitoris kan een vrouw seksueel opgewonden raken en een orgasme krijgen. Een ander woord hiervoor is klaarkomen.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: september 2014

Dit artikel is geschreven door KWF Kankerbestrijding, kanker.nl, Olijf, netwerk vrouwen met gynaecologische kanker.

Met medewerking van

Dr. Velden, J. van der (gynaecoloog), Lidy (ervaringsdeskundige), Dr. Bekkers, R.L.M. (gynaecoloog), Dr. Bloemers, C.W.M. (radiotherapeut), Prof. dr. Creutzberg, C. L. (radiotherapeut)