Wat is…?

De bijnieren

Opslaan

Nieren en bijnieren

a. bijnieren b. nieren (illustratie: KWF).

Bijnieren

De bijnieren liggen bovenop de nieren. Ze bestaan uit 2 delen:

  • het bijniermerg (binnenkant)
  • de bijnierschors (buitenkant)

Bijniermerg

Het bijniermerg produceert de hormonen adrenaline en noradrenaline. En geeft deze af aan het bloed. Deze hormonen helpen het lichaam zich aan te passen:

  • bij psychische stress, zoals angst
  • bij lichamelijke stress bij bijvoorbeeld inspanning of griep

De hormonen zorgen ervoor dat:

  • de hartslag en de ademhaling versnelt
  • de bloeddruk stijgt
  • de bloedvaten in de spieren verwijdt
  • meer energie vrijkomt door afbraak van suikers

Bijnierschors

De bijnierschors ligt als een schil om het bijniermerg. De schors produceert onder andere de hormonen cortisol, aldosteron en androgenen.

Cortisol is het stresshormoon, dat de reacties regelt op stress en ontstekingen. Dat geldt voor lichamelijke stress (koorts) en geestelijke stress, bijvoorbeeld vlak voor een belangrijke prestatie, zoals een examen. 

De bijnierschors geeft cortisol af aan het bloed. De afgifte van cortisol staat onder nauwgezette controle van de hypofyse, een klein orgaan dat onderaan de hersenen hangt. De hypofyse geeft ACTH af, oftewel corticotropine. Dit zorgt ervoor dat de bijnierschors cortisol produceert.

Cortisol beïnvloedt:

  • de water- en zouthuishouding
  • de suikerstofwisseling
  • de bloeddruk
  • de nierfunctie
  • de spieren
  • de groei
  • de reactie op stress

Aldosteron zorgt voor de balans van water en zout in het lichaam. Daardoor speelt het ook een rol bij het regelen van de bloeddruk. Als er te weinig zout in het lichaam is (bijvoorbeeld door flink transpireren), dan zorgt aldosteron dat de nieren zout vasthouden. Is er te veel zout in het lichaam, dan daalt het aldosterongehalte in het bloed en zullen de nieren extra zout uitplassen. 

Androgenen zijn geslachtshormonen die bij mannen zorgen voor de ontwikkeling van de uitwendige geslachtsorganen, beharing en groei. Bij vrouwen hebben androgenen een functie bij de eisprong en de lichaamsbeharing.

Nieren en bijnieren

Illustratie van Bijnier Netwerk Nederland.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: oktober 2018

Dit artikel is geschreven door KWF Kankerbestrijding, Bijnier Netwerk Nederland.

Met medewerking van

Prof. Dr. Valk, G.D. (endocrinoloog), Dr. Ettaieb, H. (internist), Prof. Dr. Haak, H. (internist), Dr. Kerkhofs, T. (internist)