Neuro-endocriene tumoren

Tmc over deze informatie

Deze informatie gaat over NET graad 1 en NET graad 2

Neuro-endocriene tumoren (NET) zijn zeldzaam en hebben hun oorsprong in het neuro-endocriene systeem. Neuro-endocriene cellen zitten in allerlei weefsels in het lichaam. De tumor kan daarom overal in het lichaam ontstaan. De meeste NET ontstaan in het maag-darmkanaal, de alvleesklier (pancreas) en de longen. Neuro-endocriene tumoren worden verdeeld in drie groepen. Dit heeft te maken met de snelheid waarmee de tumor groeit. Hoe sneller de tumor groeit, hoe kwaadaardiger. Het is daarom belangrijk om van uw specialist te horen welke soort NET u heeft. De soort tumor en de groeisnelheid bepalen welke behandeling er mogelijk is en wat de kansen voor overleving zijn.

Tabel van drie typen Neuro-endocriene kanker
© 2014, Stichting NET-groep
NET kunnen ontstaan op verschillende plaatsen in het lichaam, bijvoorbeeld: 

Bij NET groeien neuro-endocriene cellen ongeremd. Deze cellen kunnen hormonen en hormoonachtige stoffen produceren (zoals serotonine, tachykinine, neuropeptiden en insuline). Er bestaan verschillende typen NET: hormoonproducerende en niet-hormoonproducerende. Hormoonproducerende tumoren worden functionerende tumoren genoemd. Niet-hormoonproducerende NET zijn niet-functionerend.

Lange tijd werden alle soorten NET carcinoïd genoemd. Dit is echter niet juist. De term ‘carcinoïd’ dateert van de eerste beschrijving in 1907, van een NET in de dunne darm. Carcinoïden ontstaan uit een bepaald type neuro-endocriene cellen, de zogenoemde enterochromaffiene cellen. Deze cellen staan bekend om de productie van serotonine. Door alle NET carcinoïd te noemen ontstaat verwarring omdat NET overal in het lichaam kunnen ontstaan en niet alleen in de dunne darm. Bovendien produceren niet alle tumoren (dezelfde soort) hormonen. 

Daarom wordt tegenwoordig de term NET gebruikt, met daarbij een omschrijving van de plaats van de primaire tumor en het al dan niet voorkomen van uitzaaiingen en hormoonproductie (functionerend of niet-functionerend). Een aantal tumoren worden genoemd naar het type hormoon dat zij produceren, bijvoorbeeld het insulinoom in de pancreas dat een overproductie aan insuline veroorzaakt.

Het endocriene systeem

Het endocriene systeem is een systeem waarbij een hormoonproducerende cel een stof (hormoon) afgeeft aan bloedbaan. Bijvoorbeeld na een bepaalde prikkel. Dit hormoon informeert vervolgens via hormoonreceptoren (een soort antennes) de organen voor wie de boodschap bedoeld is (doelwitorganen).

Voorbeeld 1

Na de maaltijd stijgt de bloedsuikerspiegel in het bloed, doordat er veel koolhydraten in de darm worden afgebroken. De vrijgekomen suikers worden door de darm opgenomen. De alvleesklier geeft in reactie hierop het hormoon insuline af aan de bloedbaan. Dit zorgt voor de opslag van glucose in lever en spieren in de vorm van glycogeen. Het hormoon insuline moet hiervoor eerst aangrijpen op de insuline-receptoren op de lever- en spiercellen. Bij het neuro-endocriene systeem is er een verdere koppeling tussen het endocriene systeem en het zenuwstelsel.

Voorbeeld 2

Een stressreactie (schrik/angst) activeert het autonome zenuwstelsel. Dit gebeurt door de afgifte van catecholamines (stresshormonen) door het bijniermerg. Deze hormonen bereiken vervolgens via de bloedbaan de doelwitorganen, zoals het hart. Dit leidt tot een snellere hartslag. De catecholamines moeten hiervoor eerst aangrijpen op de catecholamine-receptoren op de hartcellen.