Behandelingen

Operatie bij alvleesklierkanker

Opslaan

Alvleesklierkanker kan vaak niet geopereerd worden

Maar weinig mensen met alvleesklierkanker komen in aanmerking voor een operatie om de tumor te verwijderen. Een operatie bij alvleesklierkanker is een ingrijpende operatie met kans op ernstige complicaties. Daarom is een goede conditie een voorwaarde om geopereerd te worden. Ook is een operatie meestal niet mogelijk als er uitzaaiingen zijn of als de tumor in andere organen is gegroeid.

Een operatie waarbij de chirurg de tumor uit de alvleesklier verwijdert, is de enige behandeling waardoor mensen met alvleesklierkanker kunnen genezen. Toch genezen niet alle mensen die een alvleesklieroperatie krijgen. Soms blijkt tijdens de operatie dat de tumor niet verwijderd kan worden. Ook kan tijdens de operatie blijken dat de kanker toch is uitgezaaid, al was dat niet op de scans te zien. Daarom zal de arts chemotherapie adviseren na de operatie. 

Hoe gaat een operatie van de tumor in de kop van de alvleesklier 

Alvleesklierkanker zit vaak in de kop van de alvleesklier. Een operatie waarbij de chirurg alvleesklierkanker in de kop van de alvleesklier verwijdert, heet een pancreatoduodenectomie. Dit is een grote en ingrijpende operatie die enkele uren duurt. Een goede conditie is erg belangrijk. De chirurg vertelt vooraf meer over de operatie en welke complicaties er kunnen optreden. 

Deze operatie kan soms met een kijkoperatie gedaan worden. Dat gebeurt met een operatierobot en kan maar in sommige ziekenhuizen.  

Er zijn 3 soorten operaties van de kop van de alvleesklier. Lees verder over deze operaties: 

  • Een PPPD-operatie
  • Een PRPD-operatie
  • De klassieke Whipple-operatie

Informatie over een operatie in het midden of de staart van de alvleesklier vind je hier.

Een PPPD-operatie

De meest voorkomende operatie is een PPPD (Pylorus Preserving Pancreato Duodenectomie)-operatie. Bij deze operatie verwijdert de chirurg de kop van de alvleesklier, het eerste deel van de dunne darm (duodenum), de galblaas, een deel van de galweg en de lymfeklieren rondom de alvleesklier.

De chirurg verwijdert deze organen omdat ze tegen de alvleesklier aan zitten en de kans groot is dat hier uitzaaiingen in zitten. De chirurg maakt de delen van de organen die achterblijven opnieuw vast aan de achtergebleven darm. 

Een PRPD-operatie

Een PRPD (Pylorus Resecting Pancreato Duodenectomie) verschilt iets van de PPPD-operatie. Bij deze operatie wordt de sluitspier van de maag ook verwijderd. De maag zelf niet. Verder gebeurt er hetzelfde als bij een PPPD-operatie.

De chirurg verwijdert de kop van de alvleesklier, het eerste deel van de dunne darm (duodenum), de galblaas, een deel van de galweg en de lymfeklieren rondom de alvleesklier. De chirurg verwijdert deze organen omdat ze tegen de alvleesklier aan zitten en de kans groot is dat hier uitzaaiingen in zitten. De chirurg maakt de delen van de organen die achterblijven opnieuw vast aan de achtergebleven darm. 

De klassieke Whipple-operatie

Bij een klassieke Whipple-operatie verwijdert de chirurg de maagsluitspier en het laatste deel van de maag.  Verder gebeurt er hetzelfde als bij een PPPD-operatie.

De chirurg verwijdert de kop van de alvleesklier, het eerste deel van de dunne darm (duodenum), de galblaas, een deel van de galweg en de lymfeklieren rondom de alvleesklier. De chirurg verwijdert deze organen omdat ze tegen de alvleesklier aan zitten en de kans groot is dat hier uitzaaiingen in zitten. De chirurg maakt de delen van de organen die achterblijven opnieuw vast aan de achtergebleven darm. 

Sondevoeding na de operatie

Na een alvleesklieroperatie krijgen mensen soms een tijdje sondevoeding. Dat is om te zorgen dat je niet ondervoed raakt en goed herstelt van de operatie. De sondevoeding komt in het lichaam via een sonde (slangetje) in de neus of via een sonde in de buikwand.    

Chemotherapie na de operatie

De patholoog onderzoekt de weefsels die bij de operatie weggehaald zijn. Hij of zij kijkt of er kankercellen in de weggehaalde weefsels zitten.   
Na een operatie voor alvleesklierkanker zal de arts chemotherapie adviseren. Dit is een aanvullende (adjuvante) behandeling die meestal binnen 12 weken na de operatie start. De chemotherapie heeft als doel om onzichtbare uitzaaiingen te vernietigen.

Niet iedereen is na de operatie fit genoeg voor de chemotherapie.  Regelmatig wordt van deze behandeling afgezien.  

Complicaties na de operatie

Na de operatie is de kans groot op complicaties.  Voor de operatie zal de chirurg dit met je bespreken. De volgende complicaties kunnen optreden: 

Lekkage van de naden 
Tijdens de operatie zijn een aantal organen of delen van organen verwijderd. Bijvoorbeeld een deel van de alvleesklier, een deel van de dunne darm en de galblaas. Daarna zijn de achtergebleven delen van de organen aan elkaar vastgemaakt. 

De naden waar de organen aan elkaar zijn vastgemaakt, kunnen gaan lekken na de operatie (naadlekkage). Als dit gebeurt, ontstaat mogelijk een ontsteking. Je kunt hier heel ziek van worden, waardoor je langer in het ziekenhuis moet blijven en behandeld moet worden. Dit kan soms meerdere weken duren.  

Voeding en problemen met de vertering  
Bij sommige complicaties na de operatie mag er geen gewone voeding in het lichaam komen. Je kunt dan tijdelijk sondevoeding of parenterale voeding (voedingsstoffen die via een infuus in het bloed komen) krijgen. 

Door de operatie leegt de maag zich minder goed dan normaal. Het eten komt hierdoor sneller of juist minder snel in de darm. Ook kan dit komen omdat de darmen nog niet goed werken. Hierdoor kun je misselijk worden of een opgeblazen gevoel krijgen. Deze klachten komen vaker voor bij de klassieke Whipple-operatie dan bij de PPPD en PRPD. Lees de informatie over voedingsproblemen bij alvleesklierkanker.

Algemene complicaties na een operatie
Net zoals bij iedere operatie is er kans op de complicaties van een operatie, bijvoorbeeld: 

  • wondinfectie
  • trombosebeen 
  • longontsteking
  • nabloeding

Het is belangrijk dat een alvleesklieroperatie gebeurt door chirurgen die ervaring hebben met deze operaties. Bekijk de expertisecentra voor alvleesklierkanker. 

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: november 2019

Dit artikel is geschreven door kanker.nl.