Wat is…?

Wat weten we over chronische vermoeidheid?

Opslaan

Uit wetenschappelijk onderzoek over chronische vermoeidheid blijkt het volgende:

  • Verschillende factoren kunnen bijdragen aan vermoeidheid
  • Langere behandeling geeft meer kans op langdurige vermoeidheid
  • Na bestraling en/of chemotherapie is er meer kans op langdurige vermoeidheid dan na een operatie
  • De soort kanker maakt geen duidelijk verschil
  • Leeftijd speelt geen rol

Verschillende factoren kunnen bijdragen aan vermoeidheid

Er zijn verschillende zaken waar je moe van kunt worden, of die ervoor zorgen dat je moe blijft:

Verwerking van je ziekte

Kanker en de behandeling ervan zijn heel ingrijpend. In de behandelfase ben je druk met alle afspraken en om alles te ondergaan. Pas als alles achter de rug is, kan de verwerking beginnen. Ook dan pas krijg je een idee van wat er gebeurd is, wat er allemaal veranderd is en wat je nog wel en niet meer kan.

Het kan zijn dat je nog langere tijd na de behandeling bezig bent met wat je overkomen is. Ook kan het zijn dat wanneer de behandelingen achter de rug zijn, de emoties ineens opspelen. Misschien ben je verdrietig of boos over alles wat er met je is gebeurd. Of heb je jezelf helemaal geen tijd gegeven om je ziekte en alles daaromheen te verwerken. Hierdoor kun je erg moe zijn.

Bij sommige mensen komen bepaalde gebeurtenissen en de bijbehorende emoties steeds weer als een filmpje langs. Bijvoorbeeld een negatieve uitslag, een pijnlijke ingreep of verwachte steun die niet kwam. Daar kun je ook moe van worden.

Angst voor terugkeer van kanker

De kans op terugkeer van de ziekte is vaak beangstigend. Veel mensen die kanker hebben of hebben gehad worden onrustig als de dag van de controle weer nadert. Angst voor terugkeer van kanker is begrijpelijk en normaal.

Overheerst bij jou de angst of is het bange gevoel altijd sterk aanwezig? Dan kunt je hiervan ook moe zijn.

Het gevoel weinig of geen controle te hebben

Misschien kwam de diagnose kanker  totaal onverwacht. En voel je  je door je lichaam in de steek gelaten. Tijdens de behandeling was je vooral afhankelijk van uw behandelaars. Hierdoor had je zelf weinig controle over je lichaam.

Ook kun je het idee hebben dat je geen invloed hebt op de moeheid. Of denk je dat de moeheid nooit meer zal overgaan. Dit soort gedachten kunnen je vermoeidheid eerder versterken dan verminderen.

Te weinig begrip en steun van je omgeving krijgen

Na de behandeling zijn de mensen uit je omgeving vaak blij voor je dat de behandeling achter de rug is. Zij realiseren zich soms onvoldoende dat lichamelijk herstel en verwerking tijd en energie kosten. Je kunt je hierdoor onbegrepen en eenzaam voelen. Mogelijk verwacht de omgeving van je dat je weer net zo actief bent als voor je ziekte. Als dat niet lukt, dan kan de vermoeidheid erger worden.

Een verstoord slaap-waakritme

Je slaap-waakritme kan ontregeld zijn doordat je op onregelmatige tijden naar bed gaat of opstaat. Hierdoorkun je moeite krijgen met inslapen ’s avonds. Of doorslapen tijdens de nacht. Ook liggen en slapen overdag kan leiden tot problemen met slapen 's nachts.

Ook piekeren of angstige gevoelens kunnen ervoor zorgen dat je slechter slaapt. Net als lichamelijk klachten zoals pijn hebben, misselijk zijn of ‘s nachts veel moet plassen.

Te veel of juist te weinig activiteit

Sommige mensen die na hun behandeling moe zijn, vragen ongemerkt teveel van hun lichaam. Omdat ze hun oude leven zo snel mogelijk weer willen oppakken en zich niet realiseren dat herstel tijd kost. Zij gaan steeds over hun grenzen. Anderen doen juist te weinig. Zowel te veel als te weinig doen kan ervoor zorgen dat je moe blijft.

Langere behandeling geeft meer kans op langdurige vermoeidheid

De duur van de behandeling lijkt een rol te spelen. Hoe langer je bent behandeld, hoe groter de kans is dat je later moe bent. 

Na bestraling en/of chemotherapie meer kans op langdurige vermoeidheid

Je kunt vermoeidheidsklachten hebben na bestraling, chemotherapie of als je een combinatie van deze behandelingen heeft gehad. Heb je alleen een operatie gehad, dan heb je wel minder kans op langdurige vermoeidheid later.

De soort kanker maakt geen duidelijk verschil

Langdurig vermoeid zijn na de behandeling komt bij veel vormen van kanker voor. Het lijkt dus niet afhankelijk te zijn van de soort kanker die iemand heeft of heeft gehad.

Leeftijd speelt geen rol

Hoe oud je bent tijdens de behandeling blijkt er niet toe te doen. Zowel jongere als oudere mensen kunnen lang na de behandeling extreem moe zijn.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: september 2017

Dit artikel is geschreven door kanker.nl.

Met medewerking van

Drs. Abrahams, H. (overige deskundige), Dr. Brouwer-Dudok de Wit, A.C. (klinisch psycholoog), IJsseldijk, G. van (ervaringsdeskundige), Prof. dr. Knoop, J.A. (klinisch psycholoog), Prof. dr. Prins, J.B. (klinisch psycholoog)