Wanneer is afscheid, afscheid
Ooit had ik de hoop, dat er zoiets was, als een afscheid, en de kans om dingen achter te laten, verder te kunnen gaan.
Ik besef, dat ik nu op mijn eigen manier, wel een afscheid heb gehad, bewust dingen gedaan, en gezegd, en mijn beloften ingelost, ik heb er vrede mee, dat het zo gegaan is.
Dingen achter laten, is een ander verhaal, dat is iets wat nooit zal gebeuren, want het is zo bepalend geweest in mijn leven, al is het maar omdat het de opmaat was, tot het leven wat ik nu heb.
Het is alsof ik 1 hart heb, dat in Nederland en het verleden is, en 1 hart dat in Schotland in de toekomst is, en het hart dat in Nederland is, wordt langzaamaan kleiner.
Als het om Fee gaat, merk ik dat de dagen verschillen, soms heel goed, en heel gelukkig, en dan ineens, is ze verdrietig, omdat ze is zoals ze is, en niet meer zoals ze was.
Soms landt het besef, en dan ziet ze het leven even niet zitten, wil eigenlijk alleen maar dat ze ergens is waar ze het niet hoeft te voelen, en waar voor ze gezorgd wordt.
Dan vertelt ze hoeveel ze van me houdt, en niet wil dat ik mijn leven verdoe, aan het zorgen voor haar, dat ik beter af ben bij iemand anders, en dat er genoeg vrouwen zijn, die iemand als mij zouden willen hebben., en dat ik het al zo te verduren heb gehad.
Hoe vertel je, dat je niemand anders wil, en het enige dat ik kan zeggen, is dat ik na de diagnose wist dat het ook deze keer zwaar zal worden, en dat ik ook haar zal moeten verzorgen, maar dat ik achter mijn keuze sta, hoe moeilijk het ook zal worden.
Maar diep van binnen doet het zeer, want het voelt alsof ik buitengesloten wordt, iets wat ik al zolang heb moeten verduren, niet weer denk ik dan.
Fee heeft overwegend op een dieet van Vis en allerlei salades geleefd, dat maakte ze als ze thuis kwam, en hoewel ik vis zeker lekker vindt, is het niet mijn dieet.
Ik merk dat haar kookkunst achteruit gaat, als er teveel dingen zijn, om rekening mee te houden, dan moet ze heel veel moeite doen, en soms redt ze het niet, en spring ik bij.
Ik kook al vanaf mijn 9e jaar, hielp mijn moeder vaak in de keuken, en als er cakes of taarten gebakken moesten worden, deden we dat vaak samen.
Op een dag moest mijn moeder voor een aantal weken naar het ziekenhuis, een nichtje dat op de huishoudschool zat, zou koken, maar dat werd een drama.
Dus heb ik het overgenomen, ik had al zo vaak geholpen, en het ging me goed af.
Fee is niet van de Tatties (Aardapelen), niet van de rode bieten, en zo zijn er nog meer dingen.
Maar als ik kook, dan vindt ze het altijd heerlijk, wil altijd extra porties, dus van de week de hutspot maar eens geprobeerd, lekker gehaktballen erbij, en ook dat viel in goede aarde.
Vandaag aan de pannenkoeken, ook iets waar ze niks mee heeft, maar alles ging schoon op.
Niks mis mee zou je zeggen, maar toch keert ze weer terug in de routine, dat ze die dingen niks vindt, en telkens begin ik opnieuw met koken, en vindt ze het heerlijk, maar het is een niet aflatend verhaal.
Aardappel puree vindt ze al helemaal niks, maar als ik mashed potatoes (aardappel puree) maak is ze er helemaal weg van.
Binnenkort ga ik maar eens aan de soep beginnen, een beetje variatie, met regelmatig vis.
Voor mijn spaghettisaus komen vrienden speciaal langs, en vragen, of dat wat er over is, meegenomen mag worden, dus maak ik extra, ik doe niet aan potjes saus, maak het lekker vers.
Maar ik moet ze telkens weer overtuigen, en dat vreet energie.
Hetzelfde geldt eigenlijk voor films, ik heb bijvoorbeeld 4 oude zwart/wit films van Mrs. Marple, helemaal niks voor mij zei Fee.
Toch heeft ze er een gekeken, en is er helemaal weg van, en Netflix biedt ook genoeg variatie, maar als Fee in zo'n bui is, dat het niet goed is, al dat geweld, terwijl ze de dag ervoor een van de die hard films met plezier heeft gekeken, dan kan ik wel iets anders opzetten, maar weet ik, dat ook dat niet goed is.
Dan rest me alleen de TV uitschakelen, want dan weet ik dat het geen zin heeft.
Het voelt een beetje, als wat Margreet al die jaren heeft gedaan, en ik voel me ongelukkig, maar het heeft geen zin, om er een punt van te maken, Fee kan er niks aan doen.
En zo blijf ik proberen een weg te vinden, die werkt, en ik word er gelukkig steeds beter in, maar makkelijk is het niet.
Ik probeer Margreet zoveel mogelijk buiten onze relatie te houden, soms komt er even een foto langs, en denk ik alleen "och meisje" het had niet zo moeten gaan, maar is toch gebeurd, maar ik ben daar waar ik wezen moet.
De vraag waar niemand het antwoord op heeft, hoe zal het gaan, ik stel hem niet, het heeft geen zin.
Fee gaat hulp zoeken, dat zou in Schotland geen probleem moeten zijn, we kunnen ook naar de bijeenkomsten van de dementiegroep gaan, die er ook voor mantelzorgers is, want dat begin ik meer en meer te worden.
Fee is geboren en getogen in Musselburgh, een vissershaven onder de rook van Edinburgh.
Ze wil er niet naar terug zei ze ooit, maar ze voelt zich er toch heel erg thuis, en we bespreken ook, wat we gaan doen, als de cottage voor ons niet meer houdbaar is.
Op dit moment stormt het, en aangezien we omringd worden door weilanden, is er een groot hek, wat het oprijpad afsluit, en die krijgt Fee niet open, tegen de wind in, als de stroom voor langere tijd uitvalt, in de winter, dan is er geen verwarming, en dan kunnen we het wel uithouden met de grote open haard, maar koken kan niet, en als het sneeuwt, ligt er zoveel ijs op de wegen, dat je er gewoon niet uit komt.
Ineens moet ik rekening houden, met voorraden, een heel ander leven, als je gewend bent 300m naar de supermarkt te lopen.
Ik wilde een nieuwe start, in een ander land, andere taal, andere mensen, frisse lucht, en indien mogelijk, een mooie plek om te kunnen wonen.
Ik heb het allemaal gekregen, hoeveel geluk kan een mens hebben.
En de toekomst zal waarschijnlijk in Musselburgh zijn, waar ik me ook heel erg thuis voel.
Maar ik voel dat er toch een afscheid gaat komen, weet alleen niet hoe lang het zal duren voordat het zover is, ik hoop nog heel veel jaren.
15 reacties
Lieve Peter,
Het zal altijd bij je blijven, alle gedachten en herinneringen. Zorgen voor zit onmiskenbaar in je bloed. Koester dat! Het is jouw taak hier in dit aardse leven. En daar maak je echt het beste van. Zo mooi om te lezen wat je allemaal uit probeert. Hutspot in Schotland. Prachtig! En dan al die uitspraken. Dat Fee dit of dat niet lekker of leuk vind. Ik het herken dat. Hier gaat dat ook zo.
Meneer Fram houdt niet van slenteren, zegt hij zelf, maar wat doet hij voortdurend?…..dat dus.
Meneer Fram houdt niet zo van zoete dingen….en wat eet hij…juist..dat dus…
En veranderen van menu als ze zelf kookt…onmogelijk…hier ook. Wat ik ook doe, zeg, of uitleg. Het verandert niet. Me erbij neerleggen….poeh….kan ik dat leren? Hoe dan? Ik verdraag, maar echt leren zal ik het niet. Ik leer het te verdragen , dat wel. Zoiets dan maar. Dat is ook een hele vaardigheid denk ik dan…
Heb je al een benzine brandertje? Kan je stoven op de keukenkachel? Wij gebruikten bij het kamperen al jaren een Cobb. Die kan dienst doen als in NL het elektra net saboteert wordt of als de boel overbelast raakt… de oude dekens die ik van mijn ouders erfde heb ik toch maar niet naar de kringloop gebracht. Je weet maar nooit…
Liefs Fram
Ik heb zelf weleens een benzinegenerator overwogen om de gasketel van stroom te voorzien, zodat ik er toch warmpjes bij zou zitten bij stroomuitval. Maar hoe lang heb je dat in Nederland?
Peter, je zou je eens kunnen inlezen in off grid oplossingen en voor die poort is er een systeem dat zodra je op een plaat rijdt, het hek vertikaal als een slagboom omhoog gaat.
En niet meer zeggen wat je gaat koken, noem het frutsel.
Sterkte man, je weet hoe ik over je denk.
Daar ga ik eens over nadenken, een soort kooktoestelletje.
gas kan niet, want de verwarming is olie gestookt, ik ben aan het kijken voor de toekomst, naar een wat zwaardere generator, als die alleen de verwarming aan de gang houdt, en een paar lampen, dan is dat al genoeg, de cottage verbruikt niet zoveel, hij is gewoon heel klein.
🐻🐻🐻🐻🐻😘Peter
"Er gaat een afscheid komen" schrijf je. Je bent al afscheid aan het nemen van Fee. Iedere dag dat je moet inspringen, overtuigen en ondersteunen. Sterkte!
Dank je wel.
Weet je... toen ik een tijdje ziek was en het doordrong dat het niet meer zou "over gaan", toen besefte ik (vooral met mijn hart, niet met mijn verstand hoor) dat elke dag een beetje afscheid was. Eerst voelde ik het pas over langere periodes. Dat ik na een jaar zag dat ik had ingeleverd. Daarna kwam het per maand, nu soms per week.
Volgens mij, maar wie ben ik he, zijn er soms grote momenten van afscheid nemen maar daarnaast heel veel kleine afscheidmomentjes. Dingen die vandaag anders gaan dan gisteren. En trucjes die vandaag werken, doen het morgen misschien niet meer. Dat is triest. Dat is hard. Al zijn er daarnaast ook zoveel dingen die blijven. Zoals er hopelijk oneindig veel kleine vasthoudertjes zijn tussen jou en Fee.
Als ik de beschrijving van de cottage hoor: lekker idyllisch! Maar hoe deed Fee dat vroeger alleen tijdens winters? Hopelijk redden jullie het daar!
Als vroeger de stroom uitviel voor langere tijd, ging ze naar haar vriendin Kathleen, maar die woont in de Highlands, dus aan de andere kant van de River Forth, en als het vriest en sneeuwt, en stormt, worden de 2 bruggen afgesloten, maar er zijn gelukkig voormalige buren, waar ze dan terecht kan.
Vorig jaar toen het zo hard stormde is de stroom anderhalve dag uitgevallen, en Fee kon het hek niet openkrijgen, door de wind, en raakte zo in paniek, dat ze overwoog, om dwars door het hek te rijden.
Vroeger redde ze zich alleen, maar dat kan ze niet meer.
Als ik er niet ben, omdat ik bijvoorbeeld een paar dagen in Nederland moet zijn, dan redt ze het niet meer.
Alleen samen kunnen we in de idyllische cottage blijven wonen, als ik ze zou verlaten, dan is ze binnen de kortste keren vertrokken.
Soms wil ze dat ik ze verlaat, zodat ik niet weer een vrouw tot aan haar graf moet begeleiden, een keer is genoeg vindt ze.
Maar ze krijgt me niet weg, dat gaat niet gebeuren, maar het voelt niet fijn als ze dat zegt.
Margreet wilde me ook weg hebben, en dat deed zeer, dat ik maar moest vertrekken, want dat was beter.
Fee en ik zijn nog niet getrouwd, maar voelen ons wel getrouwd, en ik vindt de belofte die je doet, " in voor en tegenspoed" heel erg belangrijk, het zijn niet zomaar woorden.
Dus ik zorg en verzorg, en soms moet ik even slikken.
Maar Fee is altijd een heel onafhankelijke vrouw geweest, is in haat eentje, door India, Marokko getrokken, Heeft de Orka's gevolgd, ze heeft letterlijk alles gezien, wat ze wilde zien.
Een van haar laatste reizen was met een expeditieschip naar Antartica, kun je voorstellen tussen dat blauwe ijs, Fee die zich met ijsbaden voorbereidde, en van het schip in het ijskoude water sprong.
Dat was Fee, in de volle storm op de boeg van het schip.
En dat kan ze niet meer, en de enige reden dat ze met Alzheiemer kan leven is, dat ze al die dingen gedurende haar leven heeft gedaan.
In voor en tegenspoed is geldig als er beiderzijdse liefde is. Het andere heet misbruik. Dat heb ik met mijn ex gehad en jij met Margreet. Het verschil is dat ik mij niet heb laten misbruiken.
Tussen jou en Fiona (ik blijf haar Fiona noemen, Fee is tussen de geliefden, vind ik) is echte liefde, een waar geluk. Daar telt tegenspoed niet.
Als de stroom toch regelmatig uitvalt, overweeg dan een thuisaccu of generator Dat drijft jullie ook niet meteen het huis uit, bijvoorbeeld als dat met betrekking tot de gemoedstoestand van Fiona minder goed uitkomt.
Wil je dat ik meedenk over praktische zaken?
Och lieve jij...
Jij bent voor Fee gekozen om wat en hoe je bent, omdat zij nodig heeft wat en hoe jij bent. Ook al valt het zwaar, toch ben je waar je hoort, omdat je hier optimaal jij mag zijn. Mag liefhebben en geliefd worden. En nee, dat betekent niet dat we het niet schrijnend vinden dat jouw en jullie leven samen loopt zoals het loopt. Dementie is een vreselijke ziekte! We hadden je allemaal een lang en 'gewoon' gelukkig leven met Fee gewenst! Samen 200 worden. Elkaar op deze manier kwijt raken, is verschrikkelijk.
Wat was
is geweest
toch
is wat was
dat wat blijft
voor altijd
deel van je leven
Nu
is nu
maar morgen
is dát nu
wat was
en is geweest
maak in nu
minimaal één moment
mooi
bijzonder
rijk
koester dan
NU
zodat wat was
bestaat
uit het mooie
van NU
Veel liefs XXHB
We leven zeker in het nu, iets anders is er niet.
We lijken voor elkaar gemaakt, en zo voelen we dat ook.
De liefde die we ervaren, maakt het de moeite waard.
🐻🐻🐻🐻🐻🫂🫂🫂🫂😘😘
Dan zijn jullie toch een beetje getrouwd, want dat doe als je getrouwd bent.
Lieve Peter, best heftig wat ik allemaal lees en ik wens je veel kracht en wijsheid toe.
Fijn dat je hier je hart kunt luchten en dat is alleen maar goed!
We weten hoeveel je van haar houdt, dat je alles voor haar doet. Lief dat je voor haar kookt
een warme knuffel van mij ❤️
Lieve Peter,
Ik word verdrietig bij het lezen van deze blog. Ik voel je pijn. Gelukkig zijn er nog heldere momenten bij Fee waarin ze haar liefde voor jou kan uitspreken en jij kan vertellen hoeveel je van haar houdt. Ik hoop dat deze momenten lang mogen overheersen.
Hele dikke knuffel en liefs, Monique
Lieve Monique,
We vertellen elkaar voortdurend dat we van de ander houden, we voelen zoveel liefde.
En ik heb geleerd te kijken, naar wat ik wel heb, niet naar wat ik niet hebt.
Ik tel mijn zegeningen, meer kan ik niet doen.
🫂🫂🫂🫂😘
Dit is ondanks alle liefde die jullie voor elkaar hebben loei en loeizwaar ,ze noemen dementie niet voor niets iemand al kwijt zijn terwijl diegene er nog is ,fee heeft al afscheid moeten nemen van de fee van vroeger en jij hebt al afscheid moeten nemen van een lange tijd samen gelukkig zijn .
Jullie moeten het echt hebben van het nu en wat koken aan gaat vanaf maak jij elke avond een special suprise menu
Dikke knuff voor allebei🫂🫂💜
Dank je wel🫂🫂🫂😘