Banaan

Kunst was vroeger gemakkelijk.

Je ging naar een museum, je zag een schilderij van een oude vent met een baard, een dood hert, een schaal druiven en ergens op de achtergrond een engel die precies al drie dagen constipatie had, en je wist: ja jong, daar heeft iemand moeite voor gedaan.
Die mens heeft jaren leren schilderen. Perspectief. Anatomie. Lichtinval. Schaduw. Dingen waar ik vroeger al koppijn van kreeg nog vóór ik mijn kleurpotloden terug in hun doos kreeg.

Rubens schilderde vrouwen alsof hij persoonlijk verantwoordelijk was voor de volledige slagroomproductie van Antwerpen. Van Eyck schilderde plooien in stoffen waar ge spontaan uw handen aan wilde afdrogen. Michelangelo kapte complete mensen uit marmer alsof hij toevallig wat tijd over had tussen twee cappuccino’s.

En nu?

Nu hangt er een banaan met plakband tegen een muur.
Een banaan. Met tape. Voor miljoenen euro’s.

Pfff.

Als ik dat vroeger thuis gedaan had, had mijn moeder geroepen dat ik moest ophouden met zeveren en die fruitmand met rust laten. Maar tegenwoordig heet dat dan: “een confronterende reflectie op de vergankelijkheid van de consumptiemaatschappij.” Of zoiets.

Nou, misschien ligt het probleem gewoon bij mij.

Dat denk ik tegenwoordig wel vaker.
Sinds de chemo merk ik namelijk dat mijn hersenen soms werken alsof er ergens boven in mijn hoofd een ambtenaar halftijds op pensioen is gegaan zonder vervanging. Namen verdwijnen. Woorden wandelen weg terwijl ik ze nog nodig heb. Ik stap een kamer binnen en halverwege weet ik al niet meer waarom.

Dus misschien begrijp ik moderne kunst gewoon niet meer.
Misschien sta ik daar in zo’n museum wezenloos te kijken naar drie bakstenen, een kapotte stofzuiger en een opgeplooide onderbroek op een sokkel, terwijl de rest van de wereld wél meteen de diepe symboliek ziet van het postindustriële verdriet van de hedendaagse mens.

Dat kan. Ik sluit niks meer uit tegenwoordig.

Het probleem is alleen dat ik soms ook zie hoe mensen daar staan te knikken. Ernstig. Met de handen op de rug. Alsof ze op het punt staan een VN-resolutie goed te keuren over een emmer met zand in een hoek.

En dan begint ge aan uzelf te twijfelen. Niet aan de kunst, maar aan uw eigen brein.  Want chemobrein is een raar beest. Ge voelt dat ge trager geworden zijt, waziger soms, alsof er tussen u en de wereld een dun laagje plastiekfolie gespannen hangt. Dingen die vroeger vanzelfsprekend leken, kosten ineens moeite.

Dus ge denkt: misschien ben ík het. Misschien zie ik niet meer wat andere mensen wel zien.
Tot mijn kleinzoon van tien thuiskomt met een tekening van een dinosaurus op een skateboard, met laserogen en acht staarten, en trots zegt:
“Kijk opa, kunst.”

Dan voel ik mij ineens weer perfect normaal.

Want die tekening probeert tenminste niet slimmer te zijn dan ze is. Die wil gewoon plezier maken. Verbaasd zijn. Fantasie tonen. Niet doen alsof een kromme stoel zonder poten een existentiële schreeuw tegen het kapitalisme is.

Misschien is dat wat ik soms mis in moderne kunst: warmte. Speelsheid. Menselijkheid.

Of misschien ben ik gewoon oud aan het worden. Dat kan ook natuurlijk.

Maar toch…

Als ik ooit honderdduizenden euro's betaal voor een banaan met plakband, dan moogt ge mij onmiddellijk binnenbrengen naar een of andere gesloten afdeling.
En al gij het niet doet zal zoonlief dat wel doen.