Kun je niet meer genezen van kanker? Dan kijkt je arts of verpleegkundig specialist samen met jou en, als je dat fijn vindt, ook met je naaste(n), naar wat voor jou écht belangrijk is. Wat je wél wilt en wat juist niet. Samen bespreken jullie welke zorg het beste aansluit bij jouw dagelijks leven. Zo krijg je de ondersteuning die bij jou past - en ook bij je naasten.
Lees op deze pagina over:
Onderwerpen om over na te denken en te bespreken
Hier zijn onderwerpen om te bespreken, zowel voor jezelf als samen met je naasten. Ook als je misschien nog jaren kunt leven met kanker die niet te genezen is.
- Weet je wat je kunt verwachten in de komende periode?
- Weet je welke behandelingen er eventueel nog mogelijk zijn?
- Wil je zo lang mogelijk alle behandelingen hebben die er zijn? Of zijn er misschien behandelingen die je niet meer wilt?
- Welke begeleiding verwacht je van je arts?
- Wat is de rol van de huisarts?
- Heb je behoefte aan psychosociale zorg? Bijvoorbeeld gesprekken met een psycholoog of geestelijk verzorger.
En misschien ook:
Als je lang leeft met uitgezaaide kanker
Misschien krijg je behandelingen om langer te kunnen blijven leven met je ziekte. Bijvoorbeeld immuuntherapie of doelgerichte therapie. Daardoor kun je je onzeker voelen, omdat je niet weet hoelang de behandeling werkt. Je kunt daarnaast ook andere gevoelens hebben.
Misschien wil je nu nog niet bezig zijn met het einde van je leven en de dood. Toch kunnen die gedachten steeds terugkomen. Dan kan het helpen om vooruit te kijken en een aantal praktische zaken te regelen. Dit kan wat ruimte geven in je hoofd. Je kunt dit later altijd weer veranderen als jouw situatie of wensen veranderen.
Vooruit kijken
Veel mensen vinden het helpend om met hun (huis)arts vooruit te kijken, zodat ze weten wat er kan gebeuren en welke beslissingen belangrijk kunnen zijn. Daarbij kan het steun geven om een naaste mee te nemen. Zo kunnen jullie samen begrijpen welke keuzes er zijn. Maar dit voelt niet voor iedereen passend. Jij mag dit doen op jouw manier, op jouw moment.
Hier zijn voorbeelden van vragen die je kunt stellen:
- Hoe verwacht u dat mijn ziekte verder zal gaan? Welke klachten kan ik verwachten?
- Zijn er behandelingen om de kanker te remmen, waardoor ik langer kan leven met mijn ziekte? Wat zijn de voordelen en nadelen van deze behandelingen? En wat betekent dat in mijn situatie?
- Welke behandelingen zijn er om klachten minder te maken, bijvoorbeeld pijn of benauwdheid? Wat zijn de voordelen en nadelen van deze behandelingen?
- Wat gebeurt er als ik geen behandeling meer wil en krijg?
- Hoe gaat het als ik niet meer zelf kan eten en drinken?
Je wensen voor zorg en behandeling bespreken
Je kunt ervoor kiezen om tijdens dit gesprek je wensen en grenzen aan te geven. Maar als dat te veel is, kan het ook later.
Door je wensen en grenzen te bespreken voorkom je misverstanden over de zorgverlening bij het sterven. Het kan ook rust geven als je weet dat de arts of verpleegkundig specialist je wensen en grenzen kent.
Bij wensen kun je denken aan:
- Waar wil je het liefst sterven: thuis of bijvoorbeeld in een hospice?
- Wat wil je nog graag doen of meemaken?
- Wil je ondersteuning van een geestelijk verzorger of psycholoog?
- Wil je eventueel euthanasie?
- Wil je eventueel palliatieve sedatie?
Bij grenzen kun je denken aan:
- Wat wil je niet meemaken? Dit zijn situaties die voor jou te zwaar, te pijnlijk of te belastend zijn en die je daarom liever wilt voorkomen.
- Wanneer wil je geen behandeling meer?
Je kunt er ook voor kiezen om een naaste bij dit gesprek te betrekken. Dat kan helpen om samen duidelijkheid te krijgen over jouw wensen en grenzen. Je naaste kan meeluisteren, vragen stellen of later helpen om jouw wensen te bewaken. Dat kan meer duidelijkheid geven en voorkomen dat zij later onverwacht voor moeilijke keuzes komen te staan.
Vind je erover praten moeilijk, dan kun je misschien opschrijven hoe je erover denkt en wat je wel en niet wilt.
Goed om te weten: je mag je altijd bedenken als je van gedachten verandert.
Video: Behandelwensen en grenzen van Stichting PZNL.
Gesprekskaart: Vragen over leven en dood als je niet meer beter wordt van NFK.