Behandeling en bijwerkingen

Immunotherapie bij nierkanker

Opslaan

Bij uitgezaaide nierkanker kunt u soms immunotherapie krijgen. 

Immunotherapie is een behandeling met medicijnen die uw afweersysteem stimuleren om kankercellen aan te vallen. Het belangrijkste doel van immunotherapie bij nierkanker is de uitzaaiingen terugdringen. De behandeling kan een positief effect hebben op de overleving.

Bij immunotherapie voor uitgezaaide nierkanker wordt gebruik gemaakt van:

  • cytokinen: bijvoorbeeld interferon-alfa of interleukine-2. Dit wordt in Nederland vrijwel niet (meer) toegepast.
  • een PD1-remmer: nivolumab

Om voor immunotherapie in aanmerking te komen, moet u een goede lichamelijke conditie hebben.

Immunotherapie met cytokinen

Patiënten met een uitgezaaid heldercellig niercelcarcinoom kunnen in aanmerking komen voor behandeling met interferon-alfa, bij voorkeur in combinatie met bevacizumab. Interferon-alfa verhoogt de activiteit van de afweercellen.

Veel voorkomende bijwerkingen van interferon-alfa zijn:

  • een grieperig gevoel
  • darmontstekingen met diarree als gevolg
  • huidontstekingen in de vorm van uitslag

Behandelingen met medicijnen die het afweersysteem remmen kunnen soms nodig zijn om dit soort klachten te behandelen.

Immunotherapie met nivolumab

Patiënten met een uitgezaaid of gevorderd heldercellig niercelcarcinoom die al eerder 1 of 2 behandelingen met een zogenaamde TKI hebben gehad en/of cytokinen, kunnen in aanmerking komen voor een vervolgbehandeling met nivolumab.

Werking

Nivolumab is een zogenaamde PD-1 remmer. PD-1 is een eiwit aan de buitenkant van een T-cel. T-cellen zijn belangrijk in ons immuunsysteem. Als het eiwit PD-L1 of PD-L2 bindt aan PD-1, dan wordt een T-cel inactief.

Bepaalde type kankercellen hebben het eiwit PD-L1 aan de buitenkant. T-cellen die hieraan binden worden inactief. Dan valt het immuunsysteem de kankercellen niet aan. Het nieuwe medicijn nivolumab blokkeert de binding van PD-L1 aan PD-1. Hierdoor blijven de T-cellen actief.

Er wordt veel onderzoek gedaan of de aanwezigheid van het eiwit PD-L1 in de tumor kan voorspellen of de immuuntherapie gaat werken. En hoeveel PD-L1 er dan aanwezig moet zijn. Als hier mee over bekend is, kan van tevoren voorspeld worden of immuuntherapie voor u effect zal hebben.  

Bijwerkingen

Niet alleen tumorcellen, maar ook bepaalde gewone cellen hebben het eiwit PD-L1 of PD-L2 aan de buitenkant van de cel. Als deze cellen binden met T-cellen, herkent het afweersysteem de cellen als lichaamseigen. Het gebruik van nivolumab kan ook voor een blokkade van de binding tussen de T-cellen en gewone cellen zorgen. Hierdoor kan het afweersysteem normale cellen als lichaamsvreemd gaan zien en ontstaan er bijwerkingen.

Vaak voorkomende bijwerkingen zijn maag-darmklachten met diarree, huidklachten en jeuk, vermoeidheid en kortademigheid. Het is heel belangrijk dat u snel met uw arts of verpleegkundige contact opneemt als u nieuwe klachten ontwikkelt.

Beschikbaarheid

Per 1 maart 2016 is nivolumab opgenomen in het basispakket. Er is een beperkt aantal ziekenhuizen in Nederland waar nivolumab wordt gegeven. Het is dus mogelijk dat uw arts u voor behandeling met immunotherapie naar een van deze ziekenhuizen doorverwijst.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: september 2016

Dit artikel is geschreven door KWF Kankerbestrijding, Integraal Kankercentrum Nederland, Leven met blaas- of nierkanker, kanker.nl.

Met medewerking van

Dr. Eskens, F.A.L.M. (medisch oncoloog)