De GOEDE OUDE TIJD , Deel 1 , HET DAGELIJKSE LEVEN
Als je ouder wordt begin je meer en meer in het verleden te leven .
Alles was toen anders . Of het beter was , dat laat ik in het midden .
Maar ik ooit eens een paar blogs geschreven over de goede oude tijd , en die herlees ik toch nog altijd met nostalgie
-------------------
Gisteren, terwijl ik die blog over Pasen aan het schrijven was, dwaalden mijn gedachten terug naar vroeger, toen alles anders was. En nee, ik heb het niet over het “vroeger” van de jeugd van tegenwoordig. Voor hen is een tijd zonder internet al haast voorhistorisch. Nee, ik bedoel de jaren ’50, de vroege jaren ’60. Toen het leven voor de gewone werkmens nog echt primitief was, met enkel de rijken die zich comfort en luxe konden permitteren.
Een badkamer hadden we niet, warm water was een zeldzaam genot. Eens per week mocht je in dat grote zinken bad, met écht warm water. Een hele gebeurtenis waar je altijd naar uitkeek. Want stel je dat bad maar voor: het was groot en moest gevuld worden, emmer na emmer water halen. En na de wasbeurt moest je dat bad naar buiten zeulen en leeggieten. Tegen dat je weer proper was, zat je al terug in het zweet. Eerst mijn vader in het bad, dan mijn moeder, en dan was het mijn beurt. Grote potten water stonden op het vuur te koken, en dat was dan genieten, zalig gewoon. Daar kan geen enkele moderne douche tegenop, zeg ik je.
En toch, wij waren nog een tikkeltje vooruitstrevend thuis. We hadden al een echt Engels toilet met een doortrek, en we gebruikten zelfs echt toiletpapier. Mijn grootouders daarentegen, die liepen nog wat achter. Het toilet stond buiten in de tuin, een houten plank met een gat erin, en een stapel oude kranten om je achterste mee af te vegen. Straf eigenlijk dat we nooit bloedvergiftiging kregen van al die drukinkt. Maar ja, als het echt misliep met de darmen, kreeg je gelukkig een proper lapje stof.
Voor de verwarming hadden we een ouderwetse kolenkachel. Die moest voortdurend verzorgd worden, kolen bijgevuld, asbakken geleegd, en elke ochtend was het een strijd om dat ding weer aan de praat te krijgen. Tegenwoordig duw je ergens op een knopje, er flikkert een vlammetje en klaar is Kees. Maar toen... eerst die kachel leegmaken, papier, houtjes, en dan voorzichtig de kolen. Dat lukte meestal, maar tegen die tijd had je al een uur lang in een ijskoud huis rondgedwaald, in je pyjama nog wel. En dan het hele huis vol rook, zo stonk het nog uren.
Mijn grootvader had het gemakkelijker. Die woonde aan de rand van een groot bos en zat de hele zomer hout te hakken om ’s winters te stoken. Een grote Leuvense stoof, zo’n plattebuiskachel, hield de boel warm. En daar werd ook op gekookt: een ketel met warm water, stoofpotjes die de hele dag pruttelden, en altijd wat oude strijkijzers bij de hand, die je op de kachel moest opwarmen.
Een wasmachine? Vergeet het. Hooguit had je zo’n open trommel waarin je warm water goot, je kleren erbij, en hop, even laten draaien. Maar wasdag, dat was een serieuze affaire. Bij ons thuis gebeurde alles op de koer, met hopen zinken baden voor het weken, bleken, spoelen. En zo’n bad op een tafeltje met een wasplank erin, waar de kleren op moesten worden geschrobd tot ze proper waren. Kleren waren toen nog stevig en slijtvast, je kon ze zonder problemen uitkoken en met zo’n gloeiend strijkijzer gladmaken. Stel je voor, als je dat nu zou doen met die vodjes van C&A...
Ik mocht, of moest, helpen met de droogrollers, twee stevige rollen waar je de natte was tussen stopte om het water eruit te wringen. Draai, draai, draai maar, tot je armen erbij vielen. Droogzwieren? Nee, dat was nog toekomstmuziek.
Een koelkast of diepvriezer hadden we ook niet. Groenten en fruit kocht je in het seizoen, en als dat er niet was, pech. Mijn moeder was geen keukenprinses, maar mijn grootmoeder, die steriliseerde de hele oogst in glazen potten. Die grote ketel op het vuur, de geur van ingemaakt fruit en groenten die de hele zomer door de keuken hing... En als we op bezoek gingen, namen we altijd een paar van die potten mee. Dan hadden we weer eten voor een tijdje.
Eten deden we uit één bord, voor alles: soep, hoofdgerecht en dessert. "Spaart afwas," zei mijn moeder, "in je maag komt het toch allemaal samen."
Kanker, nee, daar ging je op de kortst mogelijk tijd dood aan. Maar voor de rest waren er nog zoveel mooie dingen.
Maar dat, ja, dat is een verhaal voor morgen.
17 reacties
Ach willy
Wat een feest vol herkenning ,wij hadden geen badkamer en ook geen geiser dus water koken deed je op het fornuis ,kolen sjouwen deed ik ,boodschappen op de pof behalve vrijdag niet want dan kreeg mn moeder een bruin loonzakje ,er moest een muntje in de meter voor stroom ,wasmachine ,ijskast hadden wij niet ,mn broertje en ik gingen eens per week in de tobbe waar ook de was in werd uitgekookt ,en als er echt niks meer was ,ging ik bij de buurvrouw een ei lenen en een kopje suiker ,werden niet in het park de eendjes gevoerd maar kreeg je wentelteefjes voor het avond eten en dat was feest 🎉,winters sliep je met een kruik in je bed en stonden de bloemen op de ramen ,maar mn mams maakte het altijd gesellig door te spelen en te zingen en dansen met af en toe een laken over de tafel dan hadden we n tent in de huiskamer 😁
Lieve Willu,
Ik herken het zinken bad in je verhaal, maar later bouwde mijn vader een stal aan het huis en maakte daar een echt ligbad in. Wel zo handig, want inclusief mijn ouders bestond ons gezin uit 8 personen. Dat was nog een heel gedoe, met de zinken "buut" zoals wij dat noemden.
En aan het strijkijzer dat op de kachel werd warm gemaakt, heeft mijn oudste zus zich ooit eens verbrand. Mijn moeder poetste dat ijzer altijd glimmend op en mijn zus gebruikte het als een spiegel en probeerde zichzelf daarin te kussen🤣🤣gelukkig viel de schade mee en bleef het bij gekrenkte trots.
Mijn ouders hadden een boerderij dus ook de stoof waar standaard een grote ketel soep of stoofvlees op stond te trekken en het in potten wekken van groente en fruit en zelfs de wringer voor de was herken ik ook. Wij moesten allemaal meehelpen; eieren rapen stallen mesten, fruit plukken, appels in de kelder omdraaien die op vlonders lagen en helpen in huis. Daar kan de jeugd van nu zich niets bij voorstellen, maar toen was dat heel gewoon.
Het enige dat ik als kind echt vreselijk vond, was als de slager kwam en er in het slachthok geslacht werd. De geur van bloed en de paniek van de dieren herinner ik me nog als de dag van gister.
Toch zou ik zo terug willen. Naar die grote tuin waarin we zomers ravotten met honden of paard reden. De gezelligheid van een groot gezin om tafel. De geur van vers gebakken brood of gebak. En buren die elkaar hielpen. En de dood, bleef beperkt tot het slachten van dieren of de dood van mijn grootje.
Hmmmmm ik denk dat ik toch ouder ben geworden dan ik dacht. Want stiekem denk ik; " vroeger was niet alles beter maar wel veel" Och misschien ben ik gewoon een beetje nostalgisch geworden door jouw mooie blog
Liefs Gewoon Moon
D'r zal wel veel nostalgie bij zijn , denk ik .
Of het allemaal zoveel beter was weet ik niet . De goede dingen onthouden we , en de slechte worden ergens weggestopt in een vergeetput .
Maar het is het heerlijk om daaraan eens terug te denken , en het een beetje te romantiseren . Vol heimwee naar dingen die nooit meer terugkomen.
xxx , Willy
Ben altijd enig kind geweest . Behalve na 15 jaar , nog een nakomertje , maar dat telt niet mee.
Heb me altijd afgevraagd hoe het opgroeien is in zo'n groot gezin.
gezellige drukte <=> privacy
gr , Willy
Vroeger had ik een vriendinnetje en zij was de jongste uit een gezin van 11 kinderen. Ik keek altijd mijn ogen uit en vond dat zo gezellig al die reuring daar. Dan kwam ik thuis en daar was alleen maar mijn zusje, dat vond ik in vergelijking zo saai.. Ik dacht , ik wil later ook een groot gezin maar mijn man vond het welletjes na 3 kinderen :)
Toch altijd erg gezellig met onze 3 dochters hoor. Nu is de hoop gevestigd op aanhang en kleinkinderen, haha!
Ik was een nakomeling na 11 jaar, dus misschien heb ik het anders ervaren als mijn oudere broer en zussen, omdat ik natuurijk tegen hen opkeek. Maar ik vond die drukte om tafel en met feestdagen geweldig. Privacy was er alleen op je eigen kamer die luxe hadden wij gelukkig wel. Maar dat was wss niet bij alle grote gezinnen zo.
Toch ben ik blij dat ik zelf maar 1 dochter heb, want zelf zou ik niet aan die drukte moeten denken, want de tijden waren toen ook anders.
Maar goed, als ik één ding geleerd heb, is het, dat het leven zo komt als het komt. En dat het aan mij is, om te proberen er het beste van te maken😉
Zo heeft iedereen zijn specifieke herinneringen. De zinken teil waar je achter elkaar in ging, de kinderen dan. Pa en moe gingen nooit in bad. Tenminste, nooit gezien. Broertje in bad die perste en toen dreef er een drol in de teil.Ik weet er zelf niet van, ik was te jong. Maar het gemak stond boven de Zaan in Koog aan de Zaan. De riolering werd aangelegd, maar eerst bij de huizen waar er helemaal geen wc was. Dus mijn vader en de buurman op een stormachtige herfstavond duwen en trekken aan het huisje om die in de Zaan te kieperen. En buurvrouw gillen: hoho, ik zit er nog op!
Zwart/wit tv. We hadden geen kleur nodig, we zagen kleur. Onze verbeelding kleurde de kleuren. Maar toe kwam er bij een ouder stel een echte kleuren televisie. Wauw! Wat een kleuren. En alle buurjochies stonden voor het achteraam om te kijken. Er zat ook nog een tuin tussen, dus je kon er toch niks van meekrijgen, maar al gauw gingen de achterraam gordijnen dicht. De hele schare verplaatste zich naar de voorkant van het huis om vanaf de zijkant van de tv nog een glimp op te vangen. En toen kwam de man boos naar buiten en de jochies scheerden zich weg.
Wij hadden helaas geen buren bij wie we stilletjes konden gaan gluren .
Maar wij hadden al heel snel zelf ( een tweedehandse ) TV , bijna van 't allereerste begin, maar kijken was lastig .
Kabel TV bestond nog niet , 't was dus allemaal met antennes te doen .
Die zetten was aartsmoeilijk en duur , dan had je voor elke zender nog een aparte antenne nodig . Die moesten dan haarzuiver gericht zijn. En bij de minste wind bewoog dat en dan was je beeld weg .
Maar mijn vader had in een niet gebruikte schouw een lange buis geplaatst , met daarop de antenne .
Onderaan een grote tang erop en dan kon hij vanuit de haard die buis , dus de antenne draaien zoals hij wou , en dan konden we kiezen tussen RTB , BRT en Nederland 1 ( of was het NTS ? )
Nu , afgezien daarvan was het beeld van zo'n TV in z'n beginperiode enorm onstabiel .
Bijna constant begon dat beeld te rollen , of scheef te trekken , of werd het smaller of breder , enz .
Goed dat er een aantal knoppen waren om een en ander bij te stellen .
Maar het betekende wel dat op een normale TV avond moeder en ik prinsheerlijk in de zetel zaten te kijken , terwijl vader op een stoeltje tussen de TV en de haard zat , de hele tijd te draaien , ofwel aan die knoppen ofwel aan de Antenne
Maar we genoten er toch van .
PS
Heb je die buurvrouw mee in de Zaan gekieperd , of toch maar even gewacht .?
Wat kun je toch vreselijk leuke, onderhoudende blogs schrijven Willy !
't Moet niet altijd kommer en kwel zijn , niet . ?
Nee dat hebben jullie goed ,hier mag je schrijven wat je wil ,maar het mag wel ik bedoel schrijven wat zeer doet of waar je boos om bent of verdrietig ,dat vind ik zelf het mooiste aan deze site dat er zoveel mensen voor elkaar zijn ,kunnen ze ergens anders nog een voorbeeld aan nemen .
Liefs hes🍀🌻
Inderdaad Hes
Dat is het mooiste dat er aan deze site is .
Dat iedereen kan schrijven wat hij wil . Over zijn grote en kleine zorgen , over zijn grote en kleine genoegens .
En wat we ook schrijven , goed of slecht , het brengt ons allemaal dichter bij elkaar , maakt ons tot één grote familie.
En het verzoent ons uiteindelijk met die grote K.
xxx, Willy
Zoals altijd heel mooi gesproken willy
Hesxxx
Niks aan toe te voegen. Zo voelt het voor mij ook idd. ❤
Ook allemaal heel herkenbaar voor mij, Willy! En mijn ouders en mijn grootmoeder roeren de was in zo'n grote kookmachine dan nog eens rond met een houten stok.
Ik stond erbij te kijken als vijf- of zesjarige. En dat was altijd een belevenis.
En bij dat steriliseren stak er midden in die zinken ketel zo'n reuzenthermometer uit.
En zo zijn er nog zoveel dingen die ik uit mijn kindertijd zou kunnen opnoemen.
Groetjes, Marc. 👍👍
Hoi Willie,
De mooie, oude tijd. Wat was het toen allemaal heel anders dan dat het nu is.
Water koken in het fornuis. Om de beurt gewassen worden in een teil. Een varken in het hok. Zwart-wit televisie, Bellen in een telefooncel. En zo kan ik ook nog wel even doorgaan. Toch mooi dat ik ook in die tijd opgegroeid ben.
Dank voor het delen Willie.
Groetjes Dasje
Joh, ik zie het allemaal voor me! Alleen kreeg ik als 3e gup het waswater van de twee zussen boven mij... was het wel lekker warm...
In de zomer hengelde mijn pap de tuinslang ergens overheen en werden we daar gewassen.
Kolen, wringer, potkachel, kelder ipv koelkast, geen tv maar gezellig samen spelletjes doen, in de winter de ijsbloemen op bijna alle ramen want boven was sowieso geen verwarming... ach... maar we zijn er best goed doorheen gerold toch?
Knufs met een warme omhelzing!
xxxxxx Hebe