Doelgerichte therapie bij CLL

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Doelgerichte therapie bij chronische lymfatische leukemie bestaat uit 2 varianten:

  • immunotherapie
  • eiwitremmers, ook wel signaalremmers of small molecules genoemd

Signaalremmers bij CLL

Signaalremmers zijn medicijnen die ingrijpen op belangrijke signaalpaden in de leukemiecel. Ze blokkeren een bepaald eiwit in de leukemiecel, waardoor de cel langzaam sterft.

Specifieke signaalremmers voor CLL zijn:

  • BTK-remmers (bijvoorbeeld ibrutinib)
  • PI3K-remmers (bijvoorbeeld idelalisib)
  • BCL2 remmer (bijvoorbeeld venetoclax)

Deze middelen worden elke dag ingenomen als pil. Ze moeten langdurig gebruikt worden. Vaak zolang de ziekte erop blijft reageren. Stoppen met deze medicijnen gebeurt alleen als de patiënt bijwerkingen krijgt die niet te verdragen zijn.

Over de bijwerkingen bij langdurig gebruik is nog weinig bekend. Ook zijn deze middelen kostbaar. Daarom worden ze tot nu toe vooral ingezet:

  • bij patiënten bij wie tijdens of kort na chemo-immunotherapie de ziekte terugkeert:
    - binnen 2 jaar na behandeling met RFC
    - binnen 6 maanden na chloorambucil-immunotherapie
    Een behandeling is dan weer nodig. Dit heet een vroeg recidief van de ziekte.
  • bij patiënten bij wie er specifieke afwijkingen in de chromosomen aantoonbaar zijn voor wie chemo-immunotherapie niet geschikt is.
    Het gaat om de volgende afwijkingen :
    - 17p-deletie
    - TP53-mutatie 

Ibrutinib wordt sinds augustus 2017 ook vergoed uit het basispakket voor niet fitte patiënten zonder 17p-deletie of TP53-mutatie bij wie toepassing van anti-CD20 niet geschikt is.

Idelalisib

Idelalisib krijg je alleen als:

  • je minstens één eerdere behandeling hebt gehad
  • ibrutinib niet geschikt voor je is

Idelalisib wordt altijd gegeven in combinatie met immunotherapie (rituximab).

Gebruik van idelalisib geeft een verhoogde kans op ernstige infecties. Daarom krijg je dit middel alleen als je niet in aanmerking komt voor andere behandelingen.

Venetoclax

Venetoclax remt het eiwit BCL-2. Dit eiwit blokkeert de apoptose van CLL-cellen. Deze cellen gaan daardoor niet volgens de normale weg dood. Venetoclax zorgt er dus voor dat de CLL-cellen wel weer dood kunnen gaan.

Venetoclax wordt niet gegeven in combinatie met andere geneesmiddelen. Het is bestemd voor behandeling van CLL bij volwassen patiënten:

  • met een 17p-deletie of TP53-mutatie die:
    - ongeschikt zijn voor behandeling met BTK-remmers (bijvoorbeeld ibrutinib) en PI3K-remmers (bijvoorbeeld idelalisib)
    - niet goed reageren op behandeling met BTK-remmers en PI3K-remmers
  • zonder 17p-deletie of TP53-mutatie, die:
    - niet goed reageren op chemo-immunotherapie
    - niet goed reageren op behandeling met BTK-remmers en PI3K-remmers

Bijwerkingen

De belangrijkste bijwerkingen van ibrutinib zijn:

  • blauwe plekken
  • hartritmestoornissen
  • soms diarree

De belangrijkste bijwerkingen van idelalisib zijn:

  • diarree bij langdurig gebruik
  • benauwdheid
  • leverfunctiestoornissen

De belangrijkste bijwerkingen bij venetoclax zijn:

  • ophoping van afvalstoffen in het bloed bij start van de behandeling. Daarom krijg je venetoclax in het begin als lage dosis. De dosis wordt daarna geleidelijk aan verhoogd.
  • verminderde afweer

Hoe werkt doelgerichte therapie?

Doelgerichte therapie is een behandeling met medicijnen die zich heel precies richten op bepaalde kenmerken van de kankercellen. Zo kan doelgerichte therapie kankercellen doden of de celdeling van kankercellen remmen.

De medicijnen verspreiden zich via het bloed door je lichaam. Ze kunnen op bijna alle plaatsen kankercellen bereiken. Een ander woord voor doelgerichte therapie is targeted therapy.

Doelgerichte therapie

In deze video zie je hoe doelgerichte therapie werkt.

Colofon

Met medewerking van:

illustratie-arts-man

Prof. dr. Arnon Kater

Hematoloog, Amsterdam UMC (locatie AMC)

illustratie-arts-man

Dr. Mark David Levin

Hematoloog, Albert Schweitzer

illustratie-arts-man

Prof. dr. Harry Schouten

Hematoloog, Maastricht UMC+

illustratie-arts-man

Dr. Peter Westerweel

Hematoloog, Albert Schweitzer

Gemaakt door KWF Kankerbestrijding, de redactie van kanker.nl

Laatste update: september 2017