Verschillen tussen mannen en vrouwen
Vandaag wil ik het met je hebben over het verschil tussen mannen en vrouwen.
Niet om een gender discussie te starten, maar omdat mannen vaak onbegrepen zijn in hun behoeftes rond palliatieve zorg.
Ik kom met grote regelmaat in groepen waar mannen wel op komen dagen om te praten over hun onzekerheid en behoeftes, maar in de praktijk blijkt dit maar het puntje van de ijsberg. Net als de Titanic lijken de ijsbergen op het eerste gezicht wel mee te vallen, maar onder water dreigt een groot gevaar. In mijn eigen ziekte-reis wilde ik graag met mannelijke lotgenoten praten, maar ik kon ze niet vinden.
Vrouwen benoemen wat er is. Ze bellen een vriendin, googlen de symptomen, en weten drie dagen voor de dokter wat ze waarschijnlijk hebben. Ze delen de onzekerheid, en dat helpt.
Mannen verdwijnen. Ze trekken zich terug, doen alsof het meevalt, wachten tot het vanzelf over gaat of tot iemand het voor hen regelt. Kwetsbaarheid voelt als verlies van controle, dus kiezen ze vaak voor stoïcisme dat niemand gevraagd heeft. Vrouwen verbinden zich beter/vaker met de onzekerheid. Mannen bevechten die! Geen van beide strategieën wint het altijd. Praten helpt, maar soms ook niet. Doorzetten werkt, tot het niet meer werkt.
Maar het interessante zit in de diepere laag: de angst is bij beiden hetzelfde. Wat er achter dat ziek-zijn zit; verlies van regie, afhankelijkheid, de eigen sterfelijkheid. Dat raakt mannen en vrouwen gelijkelijk hard, alleen de strategie verschilt.
Ik ben 64 en leerde ooit nog stijldansen, het eerste dat je dan moet doen is ‘aansluiten’. Dat is met omgaan met ziek-zijn niet anders. Pas als je qua ritme en intentie op elkaar kunt afstemmen, is er een kans dat je elkaar niet kwijtraakt. Ik zie mannen daarin – om in de metafoor te blijven – vaak aan de kant blijven zitten en stoer/ongeïnteresseerd DOEN, terwijl alles in ze schreeuwt van verwarring en onzekerheid.
Hoe ga je daar als naaste, collega, zorgverlener nou mee om?
Volgens mij is het heel simpel en daarmee dus heel ingewikkeld……. Sluit aan, verplaats je in de ander, vul niet in, stel open vragen en verdraag de stilte als er geen antwoord komt of is, geef geen advies, ga niet entertainen, ga niet raden. Het rondreizend kunstwerk van Saskia Stoltz ‘Blijf nabij’, zegt het allemaal. Het enige dat je hoeft te doen is er zijn en erbij blijven. Oprechte aandacht en onvoorwaardelijke steun is het beste medicijn voor eenzaam verdriet. Dat geldt in het hele leven, maar bij ongeneeslijk ziek zijn nog veel meer. Is dat nou zo lastig? Ja en nee.
Ja, omdat het ritme en tempo vaak niet te lezen of begrijpen valt. Je hebt geen zicht op wat er in de binnenwereld gebeurt. Nee, omdat jij helemaal niet hoeft te begrijpen wat er in die binnenwereld allemaal speelt. Door nabij te blijven geef je de ander stapje voor stapje de gelegenheid om zich te openen. Op zijn eigen manier en tempo. Als je daar druk op gaat zetten, ontploft het in je gezicht!
Ikzelf heb een stevige hekel aan goedbedoelde adviezen en mensen die mij (proberen te) dwingen om te praten. Momenteel zit ik weer in een periode van scans en onzekerheid. Ik deel dat wel, maar met een grapje en kleine signalen aan mijn directe omgeving. Als je me dan wilt ‘dwingen’ om erover te praten haak ik af. Dit is voor mij niet makkelijk, maar zeker ook voor mijn naasten. It takes two to tango, om nog even in stijldans termen te blijven.
Moraal van deze column: in deze Oranje voetbal tijd zitten we met 16 miljoen amateur coaches op de bank en vinden er wat van. Maar dat is helemaal niet zo relevant en onze jongens gaan daar niet anders van spelen. Dus vind er wat minder van en verwonder je over het proces, geef ruimte en laat de ander het tempo bepalen. Hoe minder je doet, hoe beter het gaat😊.
Geniet van het samenzijn, deze wedstrijd kun je niet winnen of verliezen.
Kasper Klaarenbeek (1962) is ambassadeur Nationaal Programma Palliatieve Zorg II, schrijver van het boek ‘Echt de Sjaak!’ en heeft ongeneeslijke kanker. Heb jij vragen naar aanleiding van deze column? Mail me via kasper@echtdesjaak.nl en ik beantwoord ze graag. Ook suggesties/thema’s voor volgende columns zijn zeer welkom.