Licht aan het eind van de tunnel?

 Het onderstaande artikel is overgenomen uit het AD van 06 08 2025

Nieuw vaccin tegen dodelijke vorm van kanker ‘leert’ immuunsysteem om tumor aan te vallen

Een speciaal projectteam in het Erasmus MC werkt aan een vaccin tegen de uiterst dodelijke alvleesklierkanker. Over een paar jaar moet de therapie op de markt verschijnen die - extra bijzonder - letterlijk op het lijf van iedere patiënt kan worden geschreven.

Het initiatief wordt onder meer getrokken door Casper van Eijck jr. en is (door een financiële bijdrage) te danken aan een inmiddels overleden alvleesklierkankerpatiënt. „Het duurt nu vaak twee tot drie maanden om zo’n gepersonaliseerd vaccin te maken én is het heel duur. Ons doel is het sneller te produceren en het zonder winstoogmerk toegankelijk te maken voor iedere patiënt.”

Het was de droom van prof. Casper van Eijck, de topchirurg die een middel tegen alvleesklierkanker tot zijn levensdoel had verheven. Het is ook het doel van zijn neef Casper van Eijck jr.: verder gaan waar zijn nu gepensioneerde oom was gebleven.

Op zoek naar een doorbraak
Dat is het naarstig zoeken naar een doorbraak. „Tot nu toe werkt er heel weinig voor wie alvleesklierkanker heeft.”

Een stap in de goede richting is de oprichting van het bedrijf NeOncoFRAx dat onder de vlag van het Erasmus MC opereert. Het gaat over vier tot zes jaar de nieuwe soort immuuntherapie op de markt brengen die door tal van collega’s in het Erasmus MC nu wordt ontwikkeld en in Nederland op dit moment nog niet bestaat.

In het Erasmus MC kunnen we alle noodzake­lij­ke afdelingen, van hematolo­gie tot oncologie, laten samenwer­ken

Casper van Eijck jr.
Het gaat om een bijzonder vaccin. Het is geen algemene behandeling van agressieve alvleesklierkanker, maar wordt - heel specifiek en uitzonderlijk - aangepast aan de tumoren van individuele patiënten. Simpel gezegd komt het erop neer dat het vaccin het immuunsysteem van de patiënt ‘leert’ de tumor aan te vallen en op te ruimen.

Levensverlengend vaccin
Een gepersonaliseerd kankervaccin wordt al verstrekt in een Duitse kliniek, maar is niet speciaal bedoeld voor alvleesklierkanker. De resultaten daar - aldus Van Eijck die geen chirurg is zoals zijn oom maar klinisch technoloog -lijken wel ‘hoopgevend en het leven van patiënten aanzienlijk te verlengen’. Zijn kanttekening: „Het is alleen weggelegd voor wie het zich financieel kan veroorloven.”

In Nederland is de therapie nog niet toegestaan, omdat de werking niet wetenschappelijk is bewezen, laat staan uitgetest. Daar is een onderzoeksteam van het Erasmus, nu mee bezig. Van Eijck: „Dat is zo super. Dat we hier alle noodzakelijke afdelingen, van hematologie tot oncologie, kunnen laten samenwerken.”

Zijn oom is ook bij betrokken bij het project. „Zijn expertise op het gebied van alvleesklierkanker blijft onmisbaar. Hij weet gewoon alles. We hebben elke week wel contact.”

Twee grote voordelen
De gekozen opzet moet twee grote voordelen opleveren. „Duurt het nu enkele maanden, wij willen zo’n vaccin binnen vier tot zes weken kunnen produceren. En omdat er geen commercieel bedrijf tussen zit, hoeven er geen bizarre winsten te worden gemaakt. Het is lastig er een prijskaartje aan te hangen, maar wij gaan het in elk geval zonder winstoogmerk doen.”

Omdat er geen commercieel bedrijf tussen zit, hoeven er geen bizarre winsten te worden gemaakt

Casper van Eijck jr.
Hoewel de verwachtingen hoog zijn, wil Van Eijck jr. één ding temperen: „Het is niet vandaag of morgen op de markt. Wij zijn nu bezig met wetenschappelijk onderzoek. Eind volgend jaar hopen we te beginnen met klinische testen. Maar alles bij elkaar kan het nog jaren duren voor we er alvleesklierkankerpatiënten mee kunnen helpen.”