Acute lymfatische leukemie (ALL)

Tmc over deze informatie
Acute lymfatische leukemie (ALL) is een vorm van bloedkanker. Deze vorm van kanker ontstaat in het beenmerg. Acuut betekent dat de bloedkanker snel is ontstaan en levensbedreigend is als er geen behandeling gestart wordt. 

Er is verschil tussen leukemie op kinderleeftijd en leukemie bij volwassenen. De behandeling en de overlevingskansen zijn anders. Deze tekst gaat alleen over acute lymfatische leukemie bij volwassenen.

Beenmerg en bloedcellen

Alle bloedcellen worden in het beenmerg gemaakt. Beenmerg zit in het binnenste van onze botten. Het is een sponsachtig, rood weefsel. Als het opgezogen wordt uit het bot lijkt het op bloed.

Beenmerg zit vooral in:

  • de wervels
  • de schedel 
  • het borstbeen
  • de ribben
  • het bekken 

In het beenmerg zitten stamcellen. Deze stamcellen kunnen zich ontwikkelen tot verschillende soorten cellen. Dit heet ook wel rijpen. Stamcellen rijpen uit tot:
  • witte bloedcellen
  • rode bloedcellen
  • bloedplaatjes

Witte bloedcellen helpen om infecties tegen te gaan. Ook ruimen ze beschadigde en afgestorven weefselcellen op. Zo helpen ze bij de genezing van wondjes. Er zijn verschillende soorten witte bloedcellen. Een andere naam voor witte bloedcellen is leukocyten.

Rode bloedcellen zorgen voor het vervoer van ingeademde zuurstof naar weefsels en organen. Een andere naam voor rode bloedcellen is erytrocyten.

Bloedplaatjes helpen bij de bloedstolling. Zodat bij verwondingen het bloedverlies wordt beperkt. Een andere naam voor bloedplaatjes is trombocyten.

De bloedcellen en bloedplaatjes gaan vanuit het beenmerg het bloed in. Per dag gaan er ongeveer evenveel cellen het bloed in als dat er in het bloed afsterven. Hierdoor is er steeds een evenwicht.

Hoe ontstaat acute leukemie?

Onder een microscoop ziet gezond beenmerg er gevarieerd uit. Het is een combinatie van uitgerijpte bloedcellen van alle 3 de soorten en van cellen die nog in ontwikkeling zijn.


Geen uitrijping

Bij acute leukemie is er een aantal veranderingen in het erfelijk materiaal (DNA) ontstaan. Deze veranderingen heten mutaties. Hierdoor rijpen bepaalde jonge witte bloedcellen in het beenmerg niet uit, maar blijven kopieën van zich zelf maken: zogenaamde blasten.


Ongecontroleerde celdeling

Gezonde cellen reageren op signalen vanuit de omgeving. Bijvoorbeeld het signaal om te stoppen met delen als er voldoende cellen zijn. De blasten reageren niet meer op deze signalen: ze delen ongecontroleerd. Hierdoor ontstaan heel veel abnormale witte bloedcellen in het beenmerg en meestal ook het bloed.


Abnormale cellen verdringen alle andere cellen

De grote hoeveelheden abnormale witte bloedcellen hopen zich op in het beenmerg en verstoren de aanmaak van normale bloedcellen (rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes). Dit kan in korte tijd gebeuren: meestal in enkele weken.

Later komen de abnormale witte bloedcellen in de bloedbaan en soms ook in de organen terecht. Die kunnen dan overvol raken met abnormale cellen. Dat is bijvoorbeeld te merken aan:
  • sterk verhoogd aantal witte bloedcellen in het bloed
  • vergrote lymfeklieren
  • vergrote milt
  • vergrote lever

B-cel of T-cel ALL

Acute lymfatische leukemie is onder te verdelen in 2 soorten: 
  • B-cel-ALL 
  • T-cel-ALL

B-cellen en T-cellen zijn een bepaald type witte bloedcel. B-cellen ontwikkelen zich in het beenmerg. Als ze volwassen zijn, komen ze in de bloedstroom terecht. T-cellen ontwikkelen zich ook in het beenmerg, maar verhuizen tijdens hun ontwikkeling naar de thymus (‘zwezerik’). Dit is een klier in de borstholte en een onderdeel van het afweersysteem.

Met het bloed- en beenmergonderzoek bepaalt de arts of u B-cel-ALL hebt of T-cel-ALL. Dat is belangrijk om te weten omdat bij T-cel-ALL de lymfeklieren vaak vergroot zijn. Vooral de lymfeklieren tussen hart en longen. Dat kan benauwdheid veroorzaken. Soms is bestraling van deze lymfeklieren nodig om de benauwdheid te verhelpen. Verder is de behandeling van beide groepen hetzelfde.