RADAR-PANC studie (Alvleesklierkanker)

  • Open sinds 01-03-2021

Onderzoek naar de effecten van vroegtijdige opsporing van terugkeer van alvleesklierkanker na een operatie.

Doel onderzoek

Deze studie onderzoekt of het vroegtijdig opsporen van terugkeer van alvleesklierkanker na een operatie de overleving en kwaliteit van leven kan verbeteren.

Na een operatie voor alvleesklierkanker wordt er – volgens de Europese richtlijnen – momenteel geen standaard, routinematig bloedonderzoek of beeldvorming (bijvoorbeeld CT-scans) verricht om de terugkeer van alvleesklierkanker zo vroeg mogelijk vast te stellen. Tot op heden waren er namelijk geen goede behandelopties voor terugkeer van ziekte, wat maakte dat het hier “echt” naar op zoek gaan niet zinvol werd geacht. Aanvullend onderzoek wordt alleen gedaan indien iemand klachten ervaart die mogelijk op terugkeer van ziekte kunnen duiden, om de oorzaak van deze klachten te achterhalen.
De laatste jaren zijn er echter verschillende nieuwe en effectievere behandelingen ontwikkeld. Dit maakt dat het eerder vaststellen van terugkeer van ziekte ervoor zou kunnen zorgen dat de patiënt ook eerder kan starten met de behandeling. Hierdoor kan het effect van deze behandeling en dus mogelijk de overleving van deze patiënten worden verbeterd.

Gestandaardiseerde controles (follow-up) met bloedonderzoek en beeldvorming na de operatie zouden een manier kunnen zijn om deze terugkeer van alvleesklierkanker zo vroeg mogelijk op te sporen. De keerzijde is echter dat routinematig ziekenhuisbezoek en onderzoek ook een grote last kan vormen en de angst op terugkeer van de ziekte kan vergroten. Het is daarom heel belangrijk om niet alleen het effect van intensievere controles op de overleving, maar óók de impact op de kwaliteit van leven van patiënten uit te zoeken. Als intensief controleren minimale overlevingswinst geeft, maar de kwaliteit van leven in deze periode verslechtert, is intensievere controle namelijk niet wenselijk.

Wordt er geloot?

Ja. Deelnemende patiënten worden door loting verdeeld in verschillende groepen. Alle groepen worden met elkaar vergeleken. Patiënten weten vooraf niet in welke groep ze terechtkomen.

Voorwaarden

De voorwaarden voor deelname aan dit onderzoek zijn onder andere:

  • Patiënten met alvleesklierkanker, die hiervoor zijn geopereerd.
  • Patiënten zijn/worden deelnemer van het Dutch Pancreatic Cancer Project (PACAP*), nemen deel aan onderzoek met kwaliteit van leven vragenlijsten en geven toestemming om benaderd te worden voor toekomstige studies waarvoor zij geloot kunnen worden.
  • Patiënten zijn 18 jaar of ouder.
  • Patiënten mogen tijdens het onderzoek niet zwanger zijn of zwanger worden.

*Toelichting:
PACAP is het landelijke onderzoeksproject dat als doel heeft de behandeling en kwaliteit van leven van (toekomstige) patiënten met alvleesklierkanker te verbeteren. Deelnemers aan PACAP geven toestemming voor het verzamelen van medische gegevens en kunnen via PACAP meedoen aan wetenschappelijk onderzoek zoals deze studie.

Behandeling

Deelnemende patiënten worden door loting verdeeld in 2 groepen. Deze groepen worden met elkaar vergeleken.

Groep 1: krijgt in navolging van de huidige richtlijn geen gestandaardiseerde follow-up na de operatie.

Volgens de huidige standaard bestaan controles na operatieve verwijdering van alvleesklierkanker uit een gesprek en lichamelijk onderzoek bij de behandelend arts. Hoe vaak controles plaatsvinden, is niet standaard vastgelegd en kan per patiënt verschillen. In geval van klachten wordt soms bloed afgenomen of kan een CT-scan worden gemaakt.

Groep 2: krijgt wel gestandaardiseerde follow-up met bloedonderzoek en beeldvorming na de operatie.

Deelnemers uit groep 2 krijgen na de operatie gedurende de eerste 2 jaar standaard, elke 3 maanden aanvullende onderzoeken (het bloedonderzoek en de CT-scan), dus ook als de patiënt geen klachten heeft. Het doel hiervan is om eventuele terugkeer van alvleesklierkanker eerder vast te kunnen stellen.

Onderzoeken en metingen groep 2
Voor het onderzoek is het nodig dat de patiënt 1 keer in de 3 maanden naar het ziekenhuis komt. Een bezoek duurt ongeveer 45 min tot 1,5 uur. Er vindt elk bezoek een gesprek met de behandelend arts plaats op de polikliniek, waarin wordt besproken hoe het met de patiënt gaat en of hij/zij klachten heeft.
Er volgen dan ook onderzoeken:

  • Soms wordt lichamelijk onderzoek verricht, waarbij gekeken wordt naar de buik, geluisterd en gevoeld.
  • Bloedonderzoek: om de hoogte van de tumor marker voor alvleesklierkanker (CA 19-9) te bepalen. Tumor markers zijn stoffen, meestal eiwitten, die door de kanker zelf worden gemaakt of die het lichaam maakt als reactie op kanker. De tumor marker geeft aan hoe actief de alvleesklierkanker is.
  • CT-scan van borst en buik.

De behandeling wordt gestopt als

  • De behandelend arts vindt dat de nadelige gevolgen van bijwerkingen voor de patiënt groter zijn dan de mogelijke voordelen.
  • De patiënt zelf besluit te stoppen.

Bijwerkingen

Er worden geen bijwerkingen van de onderzoeken verwacht.
Bloedafnames kunnen pijn doen en een bloeduitstorting geven.
Bij het maken van CT-scans wordt gebruik gemaakt van röntgenstraling. Deze onderzoeken zijn nodig om in het lichaam te kijken. De gebruikte straling kan op de lange termijn tot gezondheidsschade leiden. De kans hierop is echter klein.

Extra belasting voor patiënt

  • De patiënt is extra tijd kwijt.
  • Er worden extra testen afgenomen.
  • De patiënt heeft afspraken waaraan hij/zij zich moet houden.

Deelnemende ziekenhuizen

Onderstaande ziekenhuizen nemen deel aan het onderzoek. Het kan zijn dat uw ziekenhuis niet genoemd wordt, maar wel aan het onderzoek deelneemt. Informeer hiernaar bij uw arts.

  • Amsterdam UMC locatie AMC
  • Amsterdam UMC locatie VUMC
  • Catharina Ziekenhuis
  • Medisch Spectrum Twente
  • OLVG
  • Radboudumc
  • St. Antonius Ziekenhuis
  • UMC Utrecht
  • Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG)

Onderzoeksgegevens

Wetenschappelijke titel

Recurrent Disease Detection after Resection of Pancreatic Adenocarcinoma using a Standardized Surveillance Strategy (RADAR-PANC).

Website

Ga naar studie website

Kankersoort

  • alvleesklierkanker

Fase trial

anders

Maximaal aantal patiënten

202

Initiatiefnemers

UMC Utrecht

Coördinatoren

Prof. dr. I.Q. Molenaar, chirurg, afdeling Heelkunde, UMC Utrecht
Drs. I.W.J.M. van Goor, arts-onderzoeker Chirurgie & Radiotherapie, UMC Utrecht

Goedkeuring

Het onderzoek naar deze nieuwe behandeling is getoetst door een erkende medisch-ethische toetsingscommissie. Deze heeft geoordeeld dat het verantwoord is om de medewerking van patiënten te vragen. Voor meer informatie zie: CCMO.

Vermelding in Trialregister:

Meer informatie

Nederlandse titel
Het vroegtijdig opsporen van recidief pancreascarcinoom na eerdere resectie met behulp van een gestandaardiseerde postoperatieve follow-up: een multicenter gerandomiseerde klinische trial door de Dutch Pancreatic Cancer Group.

Kijk op RADAR-PANC studie voor nog meer (patiënten)-informatie over dit onderzoek.

Datum laatste controle

25-02-2022