Bestraling bij een hypofysetumor

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Bestraling kan een behandeling zijn bij een hypofysetumor. Bestraling wordt gegeven in de volgende gevallen:

  • Behandeling met medicijnen of operatie heeft niet genoeg geholpen.
  • Operatie geeft een te groot risico, bijvoorbeeld door te hoge leeftijd of slechte lichamelijke conditie van de patiënt.
  • Een hypofysetumor groeit weer aan, ondanks eerdere behandelingen.

Hoe werkt bestraling?

Bestraling is de behandeling van kanker met straling. Het doel is kankercellen te vernietigen en tegelijk gezonde cellen zoveel mogelijk te sparen. Bestraling is een plaatselijke behandeling: het deel van het lichaam waar de tumor zit of eerst zat wordt bestraald. Een ander woord voor bestraling is radiotherapie.

De straling komt uit een bestralingstoestel. De straling gaat van buitenaf door de huid heen. De radiotherapeut bepaalt nauwkeurig de hoeveelheid straling en de plek waar je wordt bestraald. De radiotherapeutisch laborant voert de bestralingen uit.

Bestralingsmasker

De bestraling moet heel nauwkeurig gebeuren. Het is daarom belangrijk dat je je hoofd niet beweegt tijdens de bestraling. En dat je hoofd of hals elke keer in dezelfde houding ligt. Omdat dit niet makkelijk is, wordt er voor je een masker op maat gemaakt. Dit is een kunststof afdruk van je hoofd of hals. 

De laborant legt het masker vlak voor de bestraling over je gezicht en hals en maakt het masker vast aan de bestralingstafel. De mond en neus blijven vrij. Zo kun je normaal ademhalen. 

Op het masker maakt de radiotherapeut markeringen van de plek waar je bestraald wordt. Zo krijg je elke keer bestraling op precies dezelfde plek, en krijg je geen inktstrepen op je gezicht of hals.

Een hoge dosis straling kan met speciale apparatuur op een relatief klein, afgebakend gebiedje in de hersenen worden gericht. Dit heet hoge precisie bestraling. Het gezonde hersenweefsel eromheen blijft hierdoor buiten de plek die bestraald wordt.

Steeds vaker wordt hoge precisie bestraling gebruikt bij:

  • een tumor die niet te groot is, maar die de arts moeilijk kan bereiken
  • een deel van de tumor dat de arts tijdens de operatie niet kan verwijderen

Voor deze behandeling moet de tumor niet te groot zijn en vooral scherp begrensd. Dit zijn vooral goedaardige hersentumoren, zoals meningeomen, de meeste hypofysetumoren en brughoektumoren.

Technieken voor hoge precisie bestraling

Bijna elke bestralingsafdeling in Nederland gebruikt wel een vorm van hoge precisie bestraling. Technieken die gebruikt worden zijn onder andere:

  • stereotactische bestraling
  • GammaKnife®
  • Cyberknife®
  • intensity modulated radiotherapy (IMRT)
  • image guided radiotherapy (IGRT)
  • Proton-beam irradiation

Je arts legt je uit welke vorm van hoge precisie bestraling voor jou het beste is.

Bijwerkingen bestraling bij hersentumoren

Bestraling beschadigt niet alleen kankercellen, maar ook gezonde cellen op de plek die bestraald is. Dit kan bijwerkingen geven. Van welke bijwerkingen je last krijgt, hangt af van:

  • De plek die bestraald wordt
  • De dosis bestraling
  • De techniek die gebruikt wordt

Mogelijke bijwerkingen zijn:

  • Vermoeidheid
  • Verminderde eetlust
  • Haaruitval: de huid en de haarwortels zijn vrij stralingsgevoelig. Hierdoor kan je haar uitvallen. Dat begint meestal na 2 tot 3 weken, dus nog tijdens de bestralingen. Je haar valt vooral uit op de plek waar de straling je hoofd raakt. Soms ook op de plek waar de straling je hoofd weer verlaat. Meestal is de haaruitval tijdelijk, soms blijvend. Het kan maanden duren voordat je haar weer terugkomt. Dit heeft onder andere te maken met de dosis straling die je krijgt. Je kunt de haaruitval camoufleren met een pruik of haarstuk. Vraag je zorgverzekeraar of de kosten van een pruik worden vergoed. Je kunt de radiotherapeut hiervoor om een verklaring vragen.
  • Problemen met zien en/of horen. Dit hangt af van de plek die bestraald is. Meestal gaan deze klachten na de bestralingen weer over.
  • Lichte geheugen- en concentratieproblemen. Dit is vaak blijvend. De beperkingen worden meestal pas duidelijk na de behandeling. Waarschijnlijk komen de klachten vooral door de tumor zelf.

De meeste klachten verdwijnen vaak een paar weken na de behandeling. Maar je kunt nog lang moe blijven.

De arts of laborant geeft je advies over hoe je de bijwerkingen kunt beperken.

Colofon

Met medewerking van

Stichting Hersentumor.nl

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: juni 2017