In gesprek met je patiënt over werk
Je helpt je patiënten door te vragen naar werk. Wat zijn hun doelen en wensen? Wat hebben zij nodig om te kunnen blijven werken of hun werk te hervatten? Je kunt ze ook helpen bij het maken van afwegingen. Patiënten wíllen ook graag dat werk in de spreekkamer wordt besproken, blijkt uit onderzoek van de NFK.
Veel patiënten die je in de spreekkamer ziet, zijn meer met hun gezondheid bezig dan met werk. Heel begrijpelijk. Toch is het in het belang van de patiënt dat die ook nadenkt over zijn of haar werk. En tijdig advies en ondersteuning krijgt.
Er zullen ook patiënten zijn voor wie werk en inkomen juist meteen een grote zorg is. Dat zullen ze niet altijd in de spreekkamer uitspreken. Ernaar vragen kan hen enorm helpen.
Lees verder over de verschillende fases van het ziekteproces:
Diagnose
- Vertel dat het belangrijk is om stil te staan bij de vraag hoe het verder moet met werk. Heeft de patiënt geen ruimte in zijn of haar hoofd om over werk na te denken, vraag er dan een paar weken later opnieuw naar.
- Bespreek met de patiënt die in loondienst werkt dat direct ziekmelden niet verplicht is. Als iemand van de eerste schok bekomen is, kan (gedeeltelijk) werken of tijdelijk ander werk doen misschien fijn zijn. Leg eventueel ook uit dat direct ziekmelden op termijn ingrijpende financiële gevolgen kan hebben, zeker bij een langdurend traject (Wet verbetering poortwachter).
- Vraag wat voor werk iemand doet. Misschien is het mogelijk om daar rekening mee te houden in het behandelplan of bij de planning van de behandeling.
- Informeer de patiënt welke gevolgen de ziekte en behandeling kunnen hebben voor het werk. Denk ook aan psychische en niet-zichtbare gevolgen. Weeg samen deze gevolgen mee bij de keuze voor een behandeling.
- Bespreek / overweeg ook of de patiënt hulp nodig heeft bij het omgaan met (de gevolgen van) de ziekte en behandeling.
- Wijs de patiënt op kanker.nl/werkenden en de brochure werk en kanker (beschikbaar vanaf september 2026).
- Wijs alvast op de mogelijkheden voor advies en begeleiding bij kanker en werk. Bekijk de pagina verwijzen bij werk en kanker.
Behandeling
- Als je vraagt aan de patiënt hoe het gaat, vraag dan ook hoe het gaat met zijn of haar werk.
- Werkt de patiënt door tijdens de behandeling, vraag dan naar eventuele belemmeringen. Bespreek samen wat de patiënt nodig heeft.
- Verwijs zo nodig door naar professionals die gespecialiseerd zijn in werk en kanker.
Herstel
- Veel patiënten voelen zich aan het eind van de behandelfase het minst in staat om te werken. De buitenwereld – waaronder werkgevers – denkt meestal dat het nu voorbij is en snel beter gaat. Vraag je aan de patiënt hoe het gaat, vraag dan ook hoe het gaat met zijn of haar werk. Vraag ook wat de patiënt nodig heeft om te kunnen werken.
- Ervaart de patiënt langetermijngevolgen van de behandeling, vraag dan ook hoe die het werk beïnvloeden. Bespreek ook wat de patiënt nodig heeft om te kunnen werken.
- Vraag of de patiënt met zijn / haar werkgever praat over restklachten van de behandeling in relatie tot werk. Vertel dat het belangrijk is dat de werkgever weet welke belemmeringen de patiënt ervaart. Dan kan de bedrijfsarts iets zeggen over de belastbaarheid en een passend advies geven over werk en re-integratie.
- Verwijs zo nodig door naar professionals die gespecialiseerd zijn in werk en kanker.
- Heeft de patiënt geen werk meer? Denk dan eventueel mee over solliciteren en weer gaan werken. Wijs je patiënt eventueel op de informatie over solliciteren met en na kanker.
Andere tips:
- Wijs je patiënt ook op de appstore op kanker.nl. Daar vindt de patiënt zelfzorgapps, onder andere over omgaan met vermoeidheid en omgaan met beperkte energie.
- Wijs de patiënt ook op kankerpatiëntenorganisaties en op IPSO centra voor leven met en na kanker (inloophuizen). Voor informatie, steun en lotgenotencontact.
Lange termijn
Na een tijdje heeft de patiënt een nieuw evenwicht gevonden. Hij of zij werkt misschien weer volledig, is minder gaan werken of doet ander werk. Toch kan de patiënt na verloop van tijd weer klachten krijgen waardoor werken moeilijker gaat. Bijvoorbeeld:
- vermoeidheid
- concentratieproblemen
- psychische problemen
- bijwerkingen van langdurige behandelingen zoals hormoontherapie of immuuntherapie
- problemen met bewegen
Bij dit soort klachten kan het gaan om late gevolgen van kanker of kankerbehandelingen. Niet iedere patiënt legt de relatie tussen zijn of haar klachten en de eerdere kankerbehandeling. Het is goed om hierop door te vragen bij consulten.
Vragen die je bijvoorbeeld kunt stellen:
- Heeft u klachten die er voor de behandelingen niet waren en nu wel?
- Is uw werkgever op de hoogte van deze klachten en de invloed ervan op het werk?
- Houden uw leidinggevende en collega’s voldoende rekening met deze klachten?
- Wat heeft u nodig om te blijven werken?
Wat kun je doen?
- Raad de patiënt aan hierover in gesprek te gaan met de werkgever en afspraken te maken, als dat nodig is.
- Wijs de werknemer ook op mogelijkheden voor deskundige ondersteuning. Bijvoorbeeld van een bedrijfsarts consulent oncologie (BACO) of een gespecialiseerd re-integratiebureau.
Kwetsbare groepen
Goed om te weten: deze patiëntengroepen zijn extra kwetsbaar als het gaat om kanker en werk:
- Jongvolwassenen: kanker kan gevolgen hebben voor hun loopbaan, en kan ook financiële gevolgen hebben.
- Zelfstandigen: zij komen vaker in financiële problemen.
- Werknemers zonder vast contract: zij komen vaker en sneller in financiële problemen.
- Werknemers die langdurig uitvallen: zij krijgen soms al na een aantal maanden, maar uiterlijk na een jaar te maken met een korting op hun salaris.
- Werknemers die niet (volledig) in hun eigen werk terug kunnen keren: zij krijgen vaak te maken met een flink verlies van inkomen. Ook als ze een WIA-uitkering krijgen.
Patiënten in loondienst
Patiënten in loondienst krijgen na ziekmelding te maken met de Wet verbetering poortwachter. De wet legt werkgever en werknemer verplichtingen op zich in te spannen voor re-integratie.
Ook krijgen ze vaak te maken met inkomensverlies, soms al in het eerste ziektejaar. Doorbetaling van minimaal 70% gedurende twee jaar is verplicht.
Lees meer over de Wet verbetering poortwachter.
Wat kun je doen?
Adviseer patiënten in loondienst om open en eerlijk te zijn tegen de bedrijfsarts. Die kan beoordelen of wel / niet werken verstandig is, en welke aanpassingen in werk eventueel nodig zijn.
Zelfstandigen (bijvoorbeeld zzp'ers)
1 op de 6 werkenden is zelfstandige met of zonder personeel. Zelfstandigen willen en moeten vaak doorwerken.
Zelfstandigen zijn zelf verantwoordelijk voor het regelen van inkomen en begeleiding bij ziekte. Een deel van deze groep heeft een buffer of arbeidsongeschiktheidsverzekering, maar er zijn ook patiënten die geen financieel vangnet hebben bij ziekte.
Wat kun je doen?
- Misschien moet de patiënt doorwerken omdat die anders geen inkomen heeft. Als het mogelijk is: houd hier zoveel mogelijk rekening mee in het behandelplan.
- Moet de patiënt (tijdelijk) stoppen met werken of minder werken? Dan heeft dat vaak financiële gevolgen. Wijs de patiënt op informatie over financiële gevolgen op kanker.nl.
- De patiënt krijgt geen begeleiding van een bedrijfsarts. Je kunt de patiënt wijzen op de mogelijkheid om een consult aan te vragen bij een bedrijfsarts consulent oncologie (BACO). Dit wordt niet vergoed uit de zorgverzekering.
- Je kunt de patiënt wijzen op gespecialiseerde re-integratiebureaus. Zo'n bureau kan met de patiënt meedenken over communicatie met opdrachtgevers, of over verantwoord blijven werken of weer gaan werken.
- Op kanker.nl/werkenden is informatie over kanker en werk specifiek voor zelfstandigen. Attendeer de patiënt op deze informatie.
Nog een tip: wijs de patiënt ook op de appstore op kanker.nl. Daar vindt de patiënt zelfzorgapps, onder andere over omgaan met vermoeidheid, angst voor terugkeer van kanker en omgaan met beperkte energie.
Patiënten die niet meer kunnen genezen
Sommige patiënten met ongeneeslijke kanker kunnen en willen nog werken. Met de juiste ondersteuning kan dat vaak ook.
Wat kun je doen?
- Wijs de patiënt op de mogelijkheden voor advies en begeleiding bij kanker en werk, bijvoorbeeld van een bedrijfsarts consulent oncologie (BACO) of een gespecialiseerd re-integratiebureau.
- Op kanker.nl/werk is informatie over kanker en werk specifiek voor mensen die niet meer kunnen genezen. Je kunt de patiënt op deze informatie wijzen.
- Besteed extra aandacht aan zelfstandigen met financiële zorgen. Verwijs ze eventueel naar het Algemeen Maatschappelijk Werk of naar het Juridisch Loket.
- Besteed extra aandacht aan patiënten die graag willen werken, maar een werkgever hebben die dit erg lastig vindt of zelfs tegenhoudt.
- Op kanker.nl/werk is informatie over kanker en werk specifiek voor mensen die niet meer kunnen genezen. Je kunt de patiënt op deze informatie wijzen.
Andere tips:
- Attendeer de patiënt op de appstore op kanker.nl. Daar staan verschillende zelfzorgapps. Bijvoorbeeld over omgaan met vermoeidheid.
- 'Doorlevers' kun je eventueel wijzen op de website doorlevenmetkanker.nl.
Patiënten die niet meer kunnen werken
Sommige patiënten hebben een (heel) slechte prognose. Is de verwachting dat de patiënt niet of nauwelijks meer kan werken? Dan kan deze in overleg met de bedrijfsarts en de werkgever een IVA-uitkering aanvragen. IVA staat voor Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten. Attendeer de patiënt hierop.