Behandeling en bijwerkingen

Immunotherapie bij borstkanker

Opslaan

Immunotherapie is een vorm van doelgerichte therapie. Sommige medicijnen die worden ingezet als doelgerichte therapie, activeren ook het immuunsysteem om de tumorcellen aan te vallen en op de ruimen. Omdat het immuunsysteem gestimuleerd wordt, wordt het daarom ook wel immunotherapie genoemd.

Trastuzumab en pertuzumab zijn voorbeelden van medicijnen die het immuunsysteem stimuleren.

Trastuzumab

Voor de behandeling van HER2neu-positieve tumoren wordt meestal gekozen voor het medicijn trastuzumab (merknaam Herceptin). Bij doelgerichte therapie kunt u meer lezen over HER2neu-positieve tumoren.

Trastuzumab wordt adjuvant, neoadjuvant en palliatief toegepast, en meestal gegeven in combinatie met chemotherapie of hormoontherapie. Trastuzumab zelf heeft bij de meeste vrouwen weinig en vrij milde bijwerkingen. Trastuzumab wordt meestal eens per 3 weken toegediend per infuus of per onderhuidse injectie.

Trastuzumab als (neo-)adjuvante behandeling

Trastuzumab is beschikbaar voor (neo-)adjuvante immunotherapie bij borstkankerpatiënten met HER2neu-positieve tumoren die (nog) geen zichtbare uitzaaiingen hebben. Het medicijn wordt vaak gecombineerd met chemotherapie, bijvoorbeeld paclitaxel, omdat deze middelen elkaars werking versterken. De behandeling duurt een jaar en loopt dus nog door nadat de chemotherapie al is afgerond.

Sinds het gebruik van trastuzumab in (neo)adjuvante setting is de prognose van HER2neu-positieve borstkanker veel beter geworden. Een behandeling van een jaar met trastuzumab vermindert de kans op terugkeer van een tumor en uitzaaiingen met ongeveer de helft. Langer dan een jaar behandelen geeft geen verder voordeel.

Trastuzumab als palliatieve behandeling

Ook patiënten met uitgezaaide borstkanker met HER2neu-positieve uitzaaiingen komen in aanmerking voor een behandeling met trastuzumab. Het medicijn geneest de patiënt met uitgezaaide borstkanker niet, maar kan de ziekte wel lange tijd onder controle houden. In combinatie met hormoontherapie of chemotherapie kan trastuzumab het leven van borstkankerpatiënten met uitgezaaide borstkanker gemiddeld met 7 maanden verlengen, soms zelfs met enkele jaren.

Bijwerkingen trastuzumab

Mogelijke bijwerkingen zijn:

  • algemeen ziek gevoel
  • griepachtige klachten, zoals rillingen en koorts en vermoeidheid
  • buikpijn
  • diarree
  • duizeligheid
  • misselijkheid

De bijwerkingen hangen ook af van de combinatie met andere medicijnen.

Na de eerste dosis verdragen de meeste mensen de behandeling goed. En hebben ze bijna geen last meer van bijwerkingen. Maar door de therapie kan de hartpompfunctie minder worden.

Hartfunctie

Achteruitgang van de hartfunctie is de belangrijkste bijwerking van trastuzumab. Bij 10% van de vrouwen gaat de pompkracht van het hart achteruit. Vaak geeft dit geen klachten en het is bovendien van tijdelijke aard. Bij tijdig stoppen van de trastuzumab treedt meestal weer een volledig herstel op.

Bij 3% van de vrouwen zijn er wel serieuze hartklachten. Meestal gaan ze weer over, maar heel soms veroorzaken ze blijvende hartschade. Daarom wordt de hartpompfunctie regelmatig gecontroleerd als iemand trastuzumab gebruikt.

In principe is de kans op hartklachten door het gebruik van trastuzumab klein, maar artsen weten nog niet hoe die kans precies is als het middel langere tijd gebruikt wordt. De combinatie van trastuzumab met bepaalde soorten chemotherapie geeft extra risico op hartschade. Daarom worden sommige combinaties afgeraden.

Wel of geen uitzaaiingen

Heeft u uitzaaiingen, dan kan de behandeling weken tot jaren duren. De antilichamen worden 1 keer per week tot 1 keer per 3 weken toegediend. Heeft u geen uitzaaiingen? En wordt u aanvullend behandeld met doelgerichte therapie? Dan krijgt u de therapie een jaar lang 1 keer per 3 weken.

Pertuzumab

Patiënten met HER2-positieve uitgezaaide of lokaal teruggekeerde borstkanker, waarbij een operatie niet mogelijk is, kunnen pertuzumab krijgen. Dit wordt gegeven in combinatie met trastuzumab (® Herceptin) en docetaxel chemotherapie. Patiënten mogen niet eerder anti-HER2-therapie of chemotherapie voor uitgezaaide borstkanker hebben gehad. 

De combinatie van pertuzumab met trastuzumab leidt tot een aanzienlijk langere overleving zonder verergering van de ziekte.

Bijwerkingen van pertuzumab

Bijwerkingen van pertuzumab worden nog onderzocht. Mogelijk kunt u te maken krijgen met diarree of neutropenie met koorts.

Behandeling in studieverband

Er wordt veel onderzoek gedaan naar nieuwe behandelingen om de overleving van borstkanker verder te verbeteren. Dankzij dit onderzoek is de afgelopen jaren de behandeling verbeterd en zijn nieuwe geneesmiddelen geregistreerd. Medisch wetenschappelijk onderzoek gebeurt altijd volgens nauwkeurige wet- en regelgeving. Het kan zijn dat u wordt gevraagd om aan een wetenschappelijk onderzoek deel te nemen. Hierover krijgt u altijd zowel mondeling als schriftelijk uitgebreide informatie. Neem goed de tijd om hierover na te denken en bespreek deze informatie met anderen of met uw huisarts.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: juni 2015

Dit artikel is geschreven door KWF Kankerbestrijding, kanker.nl.

Met medewerking van

Borstkankervereniging Nederland, Dr. Buter, J. (medisch oncoloog), Dr. Smorenburg, C.H. (medisch oncoloog)