Emoties bij naasten

Opslaan

Als een dierbare de diagnose kanker krijgt, komt dat bij jou als naaste ook hard aan. Tijdens het ziekteproces kun je allerlei gevoelens en emoties hebben.

Gedurende de behandelingen wil je misschien nog niet toegeven aan deze emoties. Je probeert sterk te zijn voor de ander. Daar gaat veel energie in zitten.

Na de behandelingen komt vaak de mentale klap en de vermoeidheid. Er wordt verwacht dat je de draad weer oppakt, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan.

Emoties die je - sterk of minder sterk - kunt hebben:

Verdriet

Verdriet komt veel voor. Je kunt bijvoorbeeld verdrietig zijn over alles wat uw naaste moet doormaken. Of over het verlies aan mogelijkheden of een onbezorgde toekomst.

Verdriet kan ook ontstaan door de reactie van anderen op de situatie. Of omdat je je in de steek gelaten voelt. Verder kan oud verdriet over vroegere gebeurtenissen weer voelbaar worden.

Boosheid

Kanker kan ook je leven, plannen en verwachtingen veranderen. Dat kan je boos en opstandig maken. Het is heel begrijpelijk dat je je soms afvraagt: waarom moet dit mij/ons overkomen?

Angst

Misschien ben je bang dat je naaste pijn krijgt en vraag je je af of je wel voldoende steun kunt bieden. Of ben je bang of onzeker over de toekomst, bijvoorbeeld bij de gedachte dat jealleen verder moet. Het kan moeilijk zijn om die gevoelens te uiten, omdat je je naaste er liever niet mee wil belasten.

Paniek

Soms kan de angst tot uiting komen in aanvallen van paniek. Je hebt dan het gevoel dat alles op je afkomt. Paniek kan ontstaan door allerlei gedachten. Bijvoorbeeld over hoe het met de kinderen moet als je naaste er niet meer is. Of over de financiële situatie.

Frustratie

Je kunt je gefrustreerd gaan voelen omdat het anders loopt dan je zou willen, omdat je minder kunt doen dan je zou willen, omdat de machteloosheid zo moeilijk te verdragen is. Maar ook over de gang van zaken bij de arts of in het ziekenhuis: over afspraken die niet goed zijn afgestemd of over de informatie die je wel of niet krijgt.

Soms merk je dat je steeds sneller geïrriteerd raakt. Een combinatie van vermoeidheid, zorgen en frustratie. Het is belangrijk om te zorgen dat je bij iemand terecht kunt aan wie je kunt vertellen wat je bezighoudt.

Wantrouwen

Wat je dierbare overkomt, kan je een gevoel van wantrouwen ten opzichte van de wereld geven. Niemand wordt terecht door kanker getroffen. Het is moeilijk om dat een plek te geven.

Machteloosheid

Als naaste kun je je machteloos voelen als iemand die je dierbaar is zware behandelingen moet ondergaan en zich ziek voelt. Het kan moeilijk zijn om te zien en om niet goed te weten hoe je daarmee om moet gaan.

Vaak is het genoeg om er te zijn en te luisteren. Vraag of je iets kunt doen voor de ander.

Radeloosheid

Het gevoel van machteloosheid kan soms overgaan in een gevoel van radeloosheid: kan ik het allemaal wel aan? Je weet niet wat je moet doen, waar je moet beginnen, hoeje je naaste kunt bijstaan of verzorgen. Of je weet niet hoe je je moet gedragen, wat je wel en niet kan zeggen. Vermoeidheid kan hierbij een grote rol spelen.  

Het kan helpen je zorgen op te schrijven, je rust te pakken en de volgende dag te lezen wat je opgeschreven hebt. Soms lukt het dan beter om oplossingen te bedenken.

Schuldgevoel

Als naaste kun je je schuldig voelen. Bijvoorbeeld omdat je het gevoel hebt dat je je partner, familielid, vriend of kind niet voldoende steun kunt bieden. Of omdat je het idee heeft dat je iets had kunnen doen om de ziekte van je naaste te voorkomen.

Mogelijk voel je je schuldig omdat je veel bezig bent met de gevolgen die de ziekte voor je heeft: nu en in de toekomst.

Je voelt je misschien in de steek gelaten door je partner of voelt boosheid over de veranderde situatie. Ook daarover kun je je schuldig voelen.

Contact met lotgenoten (andere naasten) kan helpen om te horen dat anderen met dezelfde gevoelens worstelen.

Somberheid

Sombere gevoelens komen ook vaak voor. Je ziet het niet meer zitten en piekert veel. Lees verder onder Somberheid en depressie.

Verbijstering

Verbijstering is een gevoel van een schok: het gevoel dat er iets gebeurt wat je helemaal niet had verwacht, waar je niet op voorbereid was. Je kunt bijvoorbeeld verbijsterd zijn over de snelheid waarmee de ziekte zich ontwikkelt, de diagnose die onverwachts kwam of over de reacties van de omgeving.

Wanhoop

Wanhoop is een heftig gevoel van geen invloed hebben op de situatie. Als je niet meer weet hoe je met de ziekte, de zieke of de situatie moet omgaan. Als je geen uitwegen of oplossingen ziet.

Verbinding, vertrouwen, intimiteit en warmte

In moeilijke tijden kunnen mensen ook heel erg naar elkaar toe groeien. Soms verdwijnen dagelijkse beslommeringen naar de achtergrond en komt de behoefte aan contact op de voorgrond. Dit contact met elkaar kan veel troost bieden in moeilijke tijden. Ook kan het de kracht geven om het vol te houden.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: juli 2016

Dit artikel is geschreven door kanker.nl.

Met medewerking van

Dr. Brouwer-Dudok de Wit, A.C. (klinisch psycholoog), Nies, E. de (ervaringsdeskundige), Drs. Van Walsem-Van Bekhoven (psycho-oncologisch therapeut), Van Zaalen, R. (ervaringsdeskundige), Drs. Vermeer, J. (psycholoog)