Mantelzorg

Tmc over deze informatie

Zorgt u voor een partner, kind, familielid of vriend met kanker? Verdient u geen geld met deze zorg? En verleent u deze zorg vanuit de relatie, niet vanuit een vrijwilligersorganisatie? Dan bent u mantelzorger.

Mantelzorg is doorgaans langdurig en/of intensief. De hulp bestaat uit verzorging en/of hulp bij noodzakelijke dagelijkse activiteiten zijn, zoals boodschappen doen en schoonmaken..

Meerdere rollen voor mantelzorgers

Als mantelzorger bent u niet alleen zorgverlener. U bent ook partner, kind, vader of moeder, familielid of vriend. Heeft u een betaalde baan, dan bent u daarnaast ook nog werknemer of collega. U moet uw zorg en aandacht dus verdelen. Dat is niet eenvoudig.

Het ziek zijn en overlijden van uw geliefde zal u raken. U bent waarschijnlijk bang, verdrietig en onzeker. Ook kunt u zich machteloos voelen. Het is goed om daarbij stil te staan en ook tijd te nemen voor uw rol als naaste. Door aandacht te schenken aan uw gevoelens. Door te praten met iemand die u vertrouwt.

Risico op overbelasting

Zorg voor een naaste kan heel intensief zijn. Als mantelzorger loopt u het risico dat u alleen maar bezig bent met zorgen voor de ander. Daardoor heeft u geen tijd meer voor u zelf of voor andere mensen om u heen. Dat is niet goed, want daardoor raakt u overbelast en kunt lichamelijke en/of psychische klachten krijgen. Dat overkomt veel mantelzorgers.

Laat het niet zover komen:
  • Neem af en toe wat tijd voor uzelf. Probeer deze tijd ook in te plannen.
  • Zoek tijdig extra hulp:
    -  van uw directe omgeving, bijvoorbeeld van familieleden of vrienden
    -  van vrijwilligers bijvoorbeeld van de buddyzorg of vrijwillige thuishulp
    -  professionele hulp, zoals huishoudelijke hulp of medische zorg van een
       wijkverpleegkundige

U voelt zich misschien schuldig als u het even niet meer zien zitten en de zorg niet meer aankunt. Weet dat u niet de enige bent die hier mee worstelt. Mantelzorg kan nu eenmaal zwaar zijn.

Tips en adviezen voor mantelzorgers

Hieronder staan enkele tips en adviezen om te voorkomen dat u als mantelzorger overbelast raakt.

  • Zorg dat u zoveel mogelijk van de ziekte van uw naaste te weten komt. Dat geeft meer grip en voorkomt dat u zich onnodig zorgen maakt.
  • Vaak vindt de omgeving het vanzelfsprekend dat iemand voor zijn naaste zorgt. Daardoor krijgt u misschien niet vaak een schouderklopje of compliment. Het is belangrijk uzelf wel regelmatig een schouderklopje te geven. 
  • Probeer de ander te accepteren zoals hij is
  • Vergeef uzelf voor uw fouten
  • Maak uzelf niet onmisbaar
  • Let op signalen van spanning en neem deze serieus
  • Beloof nooit dat u tot de dood voor uw naaste zult zorgen
  • Geef niet toe aan piekeren
  • Maak elke dag even tijd vrij om iets leuks te doen
  • Concentreer u op problemen waar iets aan te doen is
  • Streeft niet naar perfectie
  • Voorkom dat u in een isolement raakt
  • Probeer ook aandacht te hebben voor de plezierige kanten van zorgen
  • Respecteer elkaars verwerkingsstijl.

Bron: Handleiding mantelzorg voor de oudere patiënt, EBCD Handleiding juni 2016.

Doe de mantelzorgtest

Op de website van Mezzo kunt u de ‘tijd voor jezelf’-test doen. Deze test geeft u inzicht in hoeverre u tijd voor uzelf heeft. En geeft u tips over hoe u de zorg kunt delen. Ook vindt u hier een landelijk aanbod van organisaties die vervangende zorg aanbieden. Een ander woord voor vervangende zorg is respijtzorg.

Ook op de website Gezondzorgen van Stichting Mirro kunt u testen of en in welke mate u last hebt van overbelasting. In de zelfhulpmodule krijgt u tips en oefeningen om op eigen kracht weer een balans te vinden in het zorgen voor anderen en het zorgen voor uzelf.

Hulp vragen van de directe omgeving

U kunt waarschijnlijk wel wat hulp gebruiken, maar wilt vrienden en bekenden ook niet voor het blok zetten. Hoe pakt u dat aan?

Een tip: Vraag een goede vriend of vriendin (uw tijdelijke 'persoonlijke assistent') om u te helpen in kaart te brengen waar u behoefte aan hebt. Vraag hem of haar vervolgens om binnen uw netwerk te kijken wie wat zou kunnen doen. Voor derden is het makkelijker om tegen deze tijdelijke 'persoonlijke assistent' te zeggen dat ze niet kunnen dan tegen u.

Vervangende zorg (respijtzorg)

Als mantelzorger heeft u ook af en toe vrije tijd nodig. U kunt dan regelen dat een ander de zorg die u biedt overneemt. Dat is meestal tijdelijk, maar kan ook structureel. Bijvoorbeeld elke maand een weekend. Een beroepskracht of vrijwilliger neemt de zorg dan over. Dit heet respijtzorg. U kunt deze zorg aanvragen bij de gemeente waar u woont. 

Sommige respijtzorg is gratis, zoals de hulp van vrijwilligers. Voor andere vormen van respijtzorg moet u betalen. U kunt de kosten soms vergoed krijgen via:
  • de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo 2015) voor zorg thuis
  • de Wet langdurige zorg (Wlz)
  • Jeugdwet
  • de aanvullende verzekering bij uw zorgverzekeraar
  • persoonsgebonden budget

Steunpunt Mantelzorg

In heel Nederland zijn Steunpunten Mantelzorg. U kunt als mantelzorgers bij zo'n steunpunt terecht voor:
  • informatie, advies en persoonlijke begeleiding
  • gespreksgroepen en cursussen
  • ontmoeting en ontspanning
  • bemiddeling naar praktische hulp en respijtzorg
  • educatie en voorlichting

Op de website van Mezzo vindt u de adressen van steunpunten (organisaties mantelzorg) in uw regio.

Mantelzorgmakelaar

Misschien kunt u hulp krijgen van een zogenaamde mantelzorgmakelaar. Dit is iemand die regeltaken overneemt van mantelzorgers, zodat zij minder worden belast. Bijvoorbeeld het invullen van formulieren. Of het informeren en bemiddelen bij uw werkgever. Heeft u een aanvullende zorgverzekering? Dan kan het zijn dat u de kosten (deels) vergoed krijgt.

Vergoedingen voor mantelzorgers

Als mantelzorger kunt u aanspraak maken op een aantal vergoedingen. Bijvoorbeeld voor reizen en parkeren.
Een aantal zorgverzekeraars biedt in hun aanvullende verzekering een vergoeding voor vervangende zorg voor mantelzorgers. Ook worden soms de diensten van een mantelzorgmakelaar vergoed. Op de website van Mezzo vindt u meer informatie over vergoedingen.

Mantelzorglijn

Heeft u vragen over mantelzorg of de combinatie van werk en mantelzorg? Dan kunt u ook de Mantelzorglijn van Mezzo bellen. Mezzo is de Landelijke Vereniging voor mantelzorg en vrijwilligerszorg.

De Mantelzorglijn is op werkdagen van 9 tot 13 uur bereikbaar op nummer 0900-2020496 (€0,10 per minuut). U kunt ook mailen: info@mezzo.nl

Kanker.nl Infolijn

U kunt ook bellen met de kanker.nl Infolijn. Om uw gevoelens en zorgen te delen, of voor advies.

De kanker.nl Infolijn is bereikbaar op maandag t/m vrijdag van 12.00-17.00 uur op het gratis telefoonnummer 0800-0226622.