Chemotherapie in combinatie met andere behandelingen

Tmc over deze informatie
Chemotherapie kan gecombineerd worden met andere behandelingen. Het combineren van behandelingen kan meer bijwerkingen veroorzaken. Hierdoor kan de behandeling zwaarder zijn.

Voorbeelden van combinatietherapie zijn:

Chemotherapie in combinatie met bestraling (chemoradiatie)

U kunt chemotherapie in combinatie met bestraling (radiotherapie) krijgen. U wordt gedurende een bepaalde periode bestraald. In diezelfde periode krijgt u ook chemotherapie. Dit heet chemoradiatie.

De chemotherapie maakt de kankercellen extra gevoelig voor de radiotherapie. U krijgt chemoradiatie als de tumor te groot is om met een operatie te verwijderen, maar niet uitgezaaid is. Het gaat dan meestal om tumoren met stadium 3.

Chemoradiatie wordt bijvoorbeeld gegeven bij:

  • anuskanker
  • baarmoederhalskanker
  • endeldarmkanker
  • longkanker
  • slokdarmkanker
  • strottenhoofdkanker

Bijwerkingen

Omdat bij chemoradiatie bestraling en chemotherapie tegelijkertijd plaatsvinden, zijn de bijwerkingen heviger.

Bijwerkingen die kunnen optreden zijn:
  • slikklachten bij bestraling van long, slokdarm en strottenhoofdkanker
  • overgevoeligheidsreacties
  • misselijkheid
  • diarree bij bestraling van anus, endeldarm en baarmoederkanker
  • irritatie van de huid die in het bestralingsveld ligt

De bijwerkingen hangen af van de plaats op het lichaam waar de bestraling wordt gegeven. Haaruitval komt niet veel voor. Bij chemoradiatie is de dosis chemotherapie namelijk veel lager dan wanneer u alleen chemotherapie krijgt. Krijgt u bestraling op de schedel, dan valt uw haar wel uit.

Chemotherapie in combinatie met doelgerichte therapie

Doelgerichte therapie is een behandeling met medicijnen die kankercellen doden of de celdeling van kankercellen remmen. Deze medicijnen verspreiden zich via het bloed door uw lichaam. Ze kunnen op bijna alle plaatsen kankercellen bereiken.

Van verschillende doelgerichte medicijnen is aangetoond dat zij in combinatie met chemotherapie de kans op overleving verbeteren. Een ander woord voor doelgerichte therapie is targeted therapy. Bij een aantal kankersoorten is deze combinatie een vast onderdeel van de behandeling.

Een veelgebruikte soort doelgerichte therapie zijn angiogeneseremmers: stoffen die de groei van bloedvaten in tumoren remmen. Door deze blokkade krijgen kankercellen minder zuurstof en voedingsstoffen, waardoor ze minder snel kunnen groeien en uitzaaien. Angiogenese is de vakterm voor de vorming van nieuwe bloedvaten. Angiogeneseremmers en chemotherapie versterken elkaars werking. Veelgebruikte angiogeneseremmers zijn bevacizumab en sunitinib.

Chemotherapie in combinatie met immunotherapie

Bij sommige tumorsoorten kunt u een behandeling krijgen van chemotherapie gecombineerd met immunotherapie.

Immunotherapie is een behandeling die een afweerreactie tegen kankercellen stimuleert. Deze behandeling versterkt of verandert uw eigen afweersysteem, zodat het de kankercellen beter kan doden. De behandeling werkt niet direct in op de tumor, zoals bijvoorbeeld chemotherapie, maar is gericht op het afweersysteem zelf. Dit is uniek aan immunotherapie.

Voorbeelden van immunotherapie die in combinatie met chemotherapie worden gegeven:

  • Brentuximab-vendotin bij Hodgkinlymfoom
  • Rituximab bij bepaalde soorten lymfeklierkanker
  • Trastuzumab en/of pertuzumab bij borstkanker

Chemotherapie in combinatie met hormonale therapie

Hormonale therapie is de behandeling van kanker met hormonen. Eigenlijk is hormonale therapie antihormoontherapie. U krijgt namelijk medicijnen die de werking van hormonen verminderen. De behandeling heeft alleen nut bij hormoongevoelige tumoren. Dit zijn tumoren in de borsten, prostaat, eierstokken en hypofyse.

Van hormoontherapie bij prostaatkanker is aangetoond dat een combinatie met chemotherapie in de vorm van docetaxelde kans op overleving verbetert bij mannen met (lokaal) uitgezaaide hormoongevoelige prostaatkanker.

Chemotherapie in combinatie met bijnierschorshormonen

Soms krijgt u een behandeling van chemotherapie met bijnierschorshormonen. Hormonen van de bijnierschors heten ook wel corticosteroïden. Veelgebruikte medicijnen hiervan zijn prednison en dexamethason. Bijnierschorshormonen onderdrukken ontstekingen en het afweersysteem.

Bij de behandeling van een aantal bloedkankers versterken chemotherapie en bijnierschorshormonen elkaars werking. Prednison is een vast onderdeel van een aantal veelgebruikte combinatietherapieën bij bloedbloedkanker

Soms krijgt u bijnierschorshormonen tegelijkertijd met de chemotherapie, maar om een andere reden:

Chemotherapie in combinatie met hyperthermie (warmtebehandeling)

Hyperthermie is een warmtebehandeling. Hierbij verhoogt de arts de temperatuur van de tumor totongeveer 40-43˚C. Hiervoor gebruikt hij microgolfbestraling. Deze vorm van hyperthermie wordt niet in combinatie met chemotherapie gegeven, maar wel samen met radiotherapie. De hogere temperatuur kan het effect van de radiotherapie versterken.

U kunt een behandeling met hyperthermie krijgen in een aantal centra die daarin gespecialiseerd zijn. In Nederland zijn dit:

  • Academisch Medisch Centrum te Amsterdam
  • Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam
  • Instituut Verbeeten in Breda, Den Bosch en Tilburg

Perfusiehyperthermie

Perfusiehyperthermie is een variant op de behandeling met hyperthermie. Bij perfusiehyperthermie wordt een warme vloeistof met chemotherapie door de bloedvaten van een specifiek lichaamsdeel gepompt of wordt tijdens een operatie de hele buik gespoeld met verwarmde chemotherapie.Door de hogere temperatuur hebben de medicijnen meer effect. Ook kan de chemotherapie in een hogere dosis worden gegeven zonder andere delen van het lichaam daarmee te beschadigen.

Perfusiehyperthermie wordt bij verschillende tumorsoorten ingezet:
  • tumoren in bepaalde lichaamsdelen, zoals een kwaadaardige moedervlek (melanoom) op het been
  • tumoren in lichaamsholten, zoals uitzaaiingen van darmkanker in het buikvlies. De behandeling (HIPEC) wordt gedaan na operatie aan de darm en in sommige gevallen ook na operatie voor eierstokkanker.
  • tumoren in holle organen, zoals de blaas

Chemotherapie als voorbereiding op stamceltransplantatie

Komt u in aanmerking voor een stamceltransplantatie, dan krijgt u eerst voorbehandeling met een hoge dosis chemotherapie. Het doel van chemotherapie voorafgaand aan een stamceltransplantatie is de kans op genezing zo hoog mogelijk maken.