Kale herfst (boekbespreking)

Tmc over deze informatie
Kale herfst (boekbespreking)
'Kale herfst', met deze verwijzing naar het haarverlies van haar partner tijdens de chemokuur begint Anne-Marie Vermaat haar boek.

De schrijfster

Anne-Marie Vermaat (1945) heeft zich na de opleiding HBO Maatschappelijk werk gespecialiseerd in verliesbehandeling, psycho-somatiek en burnoutbehandeling. Zij volgde opleidingen psychodrama en traumaopvang, de training diagnosticeren en behandelen van chronisch stressstoornis, de post-HBO leergangen Verlieskunde I + II + Masterclasses bij Herman de Mönnink en heeft ervaring in werken met crisisinterventie.

Anne-Marie geeft sinds 1997 als zelfstandig ondernemer individuele verliesbehandeling en verliesbegeleiding, coaching en training. De begeleiding en behandeling zijn voor mensen die verlies lijden en verdriet hebben. Dat kan verlies zijn door overlijden van een geliefde, door scheiding, verlies van werk, gezondheid, vaderland, idealen en de gevolgen daarvan.

Het verhaal

“Kale herfst”, met deze verwijzing naar het haarverlies van haar partner tijdens de chemokuur begint Anne-Marie Vermaat haar boek. In de zomer van 2002 wordt ze geconfronteerd met kanker bij haar partner, met wie ze een lat-relatie heeft. Ondanks dat ze uit haar praktijk weet dat het iedereen kan overkomen is er toch verbazing: ‘Kanker treft toch alleen anderen?’

Door middel van een selectie van e-mails geschreven aan familie en vrienden beschrijft ze het ziekteproces van haar partner en wat dat met haar doet. Ze schrijft e-mails aan haar beste vriendin: deze zijn open, eerlijk en weinig verbergend. Dat geldt gedeeltelijk ook voor de e-mails die ze aan haar schoonzus stuurt; haar durft ze direct te vragen om hulp en steun. 

De e-mails aan haar twee dochters zijn gelaagder: ze heeft hun steun nodig maar wil ze ook niet teveel belasten en vertelt niet direct hoe ze zich nu voelt. Ook wil ze hen ondersteunen als moeder. En zo wordt een beeld geschetst hoe de schrijfster de verschillende soorten steun ervaart van mensen om zich heen, steun die gekleurd wordt door de relatie die ze met die mensen heeft. Opvallend is dat ze in het eerste gedeelte samen met haar partner in staat is rationeel te reageren en essentiële beslissingen te nemen.

In het tweede gedeelte moet haar man (ze trouwt met hem kort nadat de diagnose bekend is geworden) zeven chemokuren ondergaan, naarmate die vorderen gaat zijn lichamelijke conditie achteruit. In die periode wordt haar energieniveau minder en is ze prikkelbaar en uit balans. De hele situatie is een aanslag op de normale orde in haar leven. Ze kan zelf de veranderingen niet meer bijhouden en zoekt professionele hulp. De communicatie tussen haar en haar partner staat onder druk omdat ieder zijn en haar eigen manier heeft van omgaan met de ziekte heeft.

Mijn beleving

Ik had geen hooggespannen verwachtingen toen ik aan het boek begon, de vorm van dagboekaantekeningen - in dit geval e-mails aan familie en vrienden - kan mij meestal maar matig boeien. Vaak zijn ze te uitvoerig en te persoonlijk om prettig leesbaar te zijn. Op éénderde van het boek merkte ik dat ik het verhaal ingetrokken werd. Door een selectie van e-mails wordt het verhaal niet langdradig en blijft het goed te volgen, ook voor buitenstaanders. De schrijfster heeft vier hoofdstukken in het boek gemaakt waarin de verschillende fasen van het ziekteproces beschreven worden. Door deze structurering is het een overzichtelijk verhaal geworden. Halverwege het boek betrapte ik mij erop dat ik snel wilde doorlezen om het einde van het verhaal te weten: zal de partner het overleven? Zo ja, dan zal het lijden en de aftakeling door de chemotherapie ergens voor dienen.

E-mails die door een partner van een patiënt zijn geschreven, kan ik me daar als (ex) patiënt in herkennen? In het boek zegt de schrijfster op een gegeven moment: “Ik heb ook kanker” en ik kan me dat voorstellen. De processen die ze doormaakt en de emoties die ze beschrijft zijn voor een groot deel herkenbaar. Het verschil is dat ze het niet zelf ondergaat en daardoor misschien nog wel beter kan zien in welke slechte (lichamelijke) staat de partner is; iets wat misschien nog wel zwaarder is om mee om te gaan dan het zelf te ondergaan.

Er was één ding waardoor ik merkte dat het specifiek is voor het partner-zijn: het schuldgevoel dat ze heeft als ze activiteiten onderneemt waaraan ze plezier beleeft zoals etentjes met vriendinnen. Kortom haar hele leven is en wordt gerelateerd en gekleurd door de ziekte van haar partner. Als je zelf ziek bent dan ben je zo met jezelf bezig dat de gevoelens van je partner op de achtergrond komen te staan. Het kan niet anders dan dat dit wegcijferen zijn tol eist.

Na het lezen van het boek voel ik me verdrietig: waarom moeten mensen zo lijden en zo in onzekerheid zijn of ze snel doodgaan? Leidt dit ergens toe behalve dan tot ellende en veel energie om de draad daarna weer op te pakken? Misschien dat de positieve waarde zit in de lieve en ondersteunende e-mails die ze terugkrijgt en die wij niet zien maar wel kunnen lezen in haar reacties.

Oordeel

Het is een vlot geschreven en goed leesbaar boek. Op een in het begin gedecideerde maar later ook emotionele, eerlijke en warme manier wordt beschreven wat de partner door- en meemaakt. Omdat het boek het hele proces beschrijft van de ontdekking tot en met de behandeling is het boek geschikt voor zieken en hun partners die zelf midden in dat proces zitten.


Type boek
Auteur Anne-Marie Vermaat (recensie door: Annelies Zevenbergen)
Uitgever Vermaat & Boer
Uitgifte 1 januari 2005
Nr. / Uitgave ISBN: 90-8062-864-6