Schildwachtklierprocedure bij borstkanker

Schildwachtklierprocedure bij borstkanker

Opslaan

Wat is een schildwachtklierprocedure?

Een schildwachtklierprocedure is operatie waarbij de chirurg de schildwachtklier opzoekt en verwijdert. Doel van deze procedure is om uitzaaiingen in de lymfeklieren zo vroeg mogelijk te ontdekken.

Wat is een schildwachtklier?

De schildwachtklier is de lymfeklier die als eerste het lymfevocht uit de tumor opvangt. Kankercellen verspreiden zich via het lymfevocht. Als borstkanker uitzaait, komen de uitgezaaide kankercellen als eerste in de schildwachtklier terecht.

De schildwachtklier wordt ook wel poortwachtersklier of sentinel node genoemd. De schildwachtklier is iets anders dan de schildklier. De schildklier is een orgaan in de keel dat hormonen aanmaakt.

Waar zit de schildwachtklier?

De schildwachtklier is niet bij iedereen dezelfde lymfeklier. De plaats van de tumor in de borst bepaalt welke klier als eerste het lymfevocht van de tumor opvangt. Meestal is de schildwachtklier 1 van de lymfeklieren in de oksel.

Ook rondom het sleutelbeen en bij het borstbeen zitten lymfeklieren. De schildwachtklier kan ook 1 van die lymfeklieren zijn.

Lymfeklieren rond de borst

Lymfeklieren rond de borst
Als borstkanker uitzaait, is dat vaak eerst naar de lymfeklieren rondom de borst. Deze lymfeklieren liggen in de oksel (1), bij het sleutelbeen (2) en onder het borstbeen (3).

Wanneer een schildwachtklierprocedure?

De arts kan u een schildwachtklierprocedure voorstellen als u invasieve borstkanker heeft zonder aantasting van de lymfeklieren. Met de schildwachtklierprocedure kan de arts met 95% zekerheid vaststellen dat er wel of geen uitzaaiingen in de lymfeklieren zitten.

De schildwachtklier wordt meestal verwijderd tijdens de operatie aan de borst.

Krijgt u chemotherapie voor de operatie? Dan wordt de schildwachtklierprocedure in de meeste gevallen na afloop van de chemotherapie gedaan, net voor de operatie.

Hoe verloopt de schildwachtklierprocedure?

Om de schildwachtklier te vinden, wordt een klein beetje radioactieve vloeistof in de borst gespoten. Dit gebeurt voorafgaand aan de operatie van de borst (dezelfde dag of 1 dag van tevoren).

Via het lymfevocht komt de vloeistof in de schildwachtklier terecht. Daarna wordt een lymfescan verricht. Op de lymfescan wordt de schildwachtklier zichtbaar. Meestal blijken er 2 lymfeklieren schildwachtklier te zijn.

Tijdens de operatie aan de borst spoort de arts de schildwachtklieren op met een apparaatje dat radioactiviteit kan meten. Vaak spuit de arts ook nog blauwe inkt in de buurt van tumor. De lymfebanen kleuren dan blauw en kunnen zo gevolgd worden tot aan de schildwachtklieren.

Vervolgens verwijdert de chirurg de schildwachtklieren. De patholoog onderzoekt of de schildwachtklieren kankercellen bevatten.

Uitslag van de schildwachtklierprocedure

Ongeveer 3 op de 4 vrouwen blijkt na de schildwachtklierprocedure geen kankercellen in de schildwachtklieren te hebben. De kans is dan heel groot dat er in de rest van de lymfeklieren in de oksel ook geen uitzaaiingen zitten. De oksel heeft dan geen verdere behandeling nodig.

Behandeling na de schildwachtklierprocedure

Zijn er uitzaaiingen in de schildwachtklieren gevonden? Dan zal de arts u een aanvullende behandeling voor de lymfeklieren in de oksel adviseren. De kans is namelijk aanwezig dat niet alleen de schildwachtklieren, maar ook de andere lymfeklieren in de oksel kankercellen bevatten.

De aanvullende behandeling kan bestraling van de oksel zijn of een okselkliertoilet. Dat is een operatie waarbij de chirurg alle lymfeklieren in de oksel verwijdert.

Geen behandeling, maar afwachtend beleid

Uit het onderzoek van de patholoog kan blijken dat de schildwachtklieren slechts heel kleine uitzaaiingen bevatten. Het gaat dan om uitzaaiingen kleiner dan 2 mm (micrometastasen). In dit geval is behandeling van de oksel niet altijd nodig.

Het is belangrijk om de voor- en nadelen van okselbehandeling te bespreken met uw behandelaar en deze zorgvuldig af te wegen. Bestraling en het okselkliertoilet kunnen namelijk klachten op lange termijn geven. Maar het besef dat de kanker niet geheel wordt weggehaald, kan ook lastig zijn. 

Complicaties van de schildwachtklierprocedure

De schildwachtklierprocedure geeft een kleine kans op complicaties. Een mogelijke bijwerking is een verminderd gevoel rondom het litteken in de oksel. De kans op lymfoedeem is zeer klein.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: december 2018

Dit artikel is geschreven door kanker.nl.

Met medewerking van

Borstkankervereniging Nederland